1SENIUM est taedium et odium: dictum a senectute, quod senes omnibus odio sint et taedio. 2Caecilius in Ephesionetum in senectute hoc deputo miserrimum,sentire ea aetate eum ipsum esse odiosum alteri.3Nam AETATEM MALAM senectutem veteres dixerunt. 4Plautus Men<a>echmisconsitus sum,senectute onustum gero corpus, viresreliquere: ut aetas mala est! Mers mala est ergo.5Accius Amphitryonean mala aetate mavis male mulcari exemplis omnibus?6Turpilius Philopatromiserum puto,si etiam istuc ad malam aetatem accessit mali.7Pacuvius Periboeaparum est quod te aetas male habet, ni etiam hicad malam aetatem adiungas cruciatum reticentia? 8Afranius Vopiscosi possent homines delenimentis capi,omnes haberent nunc amatores anus.aetas et corpus tenerum et morigeratiohaec sunt venena formosarum mulierum;mala aetas nulla delenimenta invenit.9BONAM AETATEM quoque dicimus ADULESCENTIAM vel IUVENTUTEM. 10M. Tullius De senectute quodsi ipsis voluptatibus bona aetas fruitur libentius primum parvulis fruitur rebus. 11Nam prudentissime noster Maro diei partes primas, quasi eius aetatem puberem, meliorem dixit VIIII libronunc adeo melior, quoniam pars acta diei est.12SENIUM ipsum positum sic. 13Titinius Veliternaquot pestis senia et iurgia sesemet diebus emigrarunt!14Novius Gallinariaoperaeque actor cantor cursor senium sonticum!15Accius Epinausimachemors amici subigit, quod mihi est senium multoacerrimum.16Pomponius Praecone posteriorecalve adportas nuntiumnobis disparem, divisum huic seni senium et metum. 17Lucilius Satyrarum lib. XVin numero quorum nunc primus Trebellius multostLucius nam arcessit febris senium vomitum pus.18Turpilius Demiurgoquia enim odio ac senio mihi hae sunt nuptiae. 19Pacuvius Periboeametus, egestas, maeror senium exiliumque et senectus.

1VELITATIO dicitur levis contentio, dicta ex congressione velitum. 2Plautus Asinariaverbis velitationem fieri conpendi volo. 3Idem Men<a>echmisnescioquid vos velitati estis inter vos duo.4Turpilius Lindiaconperce verbis velitare, ad rem redi.5Afranius Privignointerea verba iactare et labrisinter se velitari, velificarier.6Caecilius Pausimacholeat ***

1<PHRIGIONES> *** hoc Vergilius probat in libro VIIIIvobis picta croco et fulgenti murice vestis. 2Item in eodem [VIIII]o vere Phrygiae neque enim Phryges!3Titinius BarbatoPhrygio fui primo beneque id opus scivireliqui acus aciasque ero atque erae nostrae.4Plautus Men<a>echmispallam ad Phrygionem fert confecto prandio.5Varro Cosmotoryne, περὶ φθορᾶς κόσμουPhrygio qui pulvinar poterat pingere soliar devigebat.

1HOSTIMENTUM est aequamentum, unde et HOSTES dicti sunt, qui ex aequa causa pugnam ineunt. 2Plautus in Asinariapar pari hostimentum datum est opera pro pecunia.Unde et HOSTIRE dicitur. 3Idem in eademquin promitto, inquam, hostire contra ut memineris.Id est aequa reddere.

1TOLUTIM dicitur quasi volutim vel volubiliter. 2Plautus in Asinariademam hercle iam de hordeo, tolutim ni badizas.3Novius Gallinariao pestifera Ponticum fera trux tolutiloquentia!Id est volubilis locutio. 4Idem Macco exuleem dixi iturum hominem in Tuscos tolutim. 5Item Lucilius Satyrarum lib. VIIIsi omne iter evadit stadiumque acclive tolutim.6Idemvelle tolutim hic semper <et> incepturus videtur.7Varro Trihodite tripylio, περὶ ἀρετῆς κτήσεως sed ut ecus, qui ad vehendum est natus, tamen hic traditur magistro ut equiso doceat tolutim. 8Pomponius Decuma fulloniset ubi insilui in coleatum eculeum, ibi tolutim tortor.9Varro Agathonehaec postquam dixit, cedit citus celsus tolutim.

1CAPULUM dicitur quicquid aliam rem intra se capit, nam SARCOPHAGUM, id est sepulchrum, CAPULUM dici veteres volunt, quod corpora capiat. 2Plautus Asinaria dicens de senePerii misera, ut osculatur carnifex capuli decus!3Idem MiliteQuid ais tu? Tam tibi ego videor oppido Acheruntius?Tam capularis? 4Id est capulo proximus. Novius Pappo praeteritodum isto invitabis suffragatores paterprius in capulo quam in curuli sella suspendesnatis.5Lucilius Satyrarum lib. IIquem illi cum vidissent Hortensius Postumiusque ceteri item in capulo hunc non esse aliumque cubare.6Varro Cosmotoryne, περὶ φθορᾶς κόσμουpropter cunam capulum positumnutrix tradit pollictori.

1TEMULENTA dicta est ebriosa: dicta a TEMETO, quod est vinum, quod attemptet. 2Plautus Aululariaquia temeti nihil adlatum intellego. 3Idem Truculentosive adeo caret temeto, tamen ab ingenio inprobus.4M. Tullius De repubblica lib. IIII ita magnam habet viam disciplina verecundiae carent temeto omnes mulieres. 5Varro Est modus matulae, περὶ μέθης quis in omni vita helluo πιὼν δέπας olfacit temetum? 6Idem Modio tremodiam amphoramque eandem temeti ac farris modium

1CIN<A>EDI dicti sunt apud veteres saltatores vel pantomimi, ἀπὸ τοῦ κεινεῖν σῶμα. 2Plautus Aululariaita fustibus sum mollior magis quam ullus cin<a>edus.3Idem in Militetum ad saltandum non cin<a>edus malacus aeque est4Idem in Sticholepidam et suavem cantionem aliquam occupitocin<a>edicam.Id est quae ad saltandum movere posset. 5Lucilius Satyrarum lib. Istulte saltatum te intervenisse cin<a>edos6Varro Ὅνος λύραςm<a>erentis ut quietus ac demissior probandus,Ἀχιλλέως ἡρωικός, ἰωνικὸς, κιναίδου

1EXERCITUM dicitur fatigatum, dictum ab exercitio. 2Sallustius in Iugurthino bello Nabdalsa exercito corpore. 3Plautus Bacchidibusquae sodalem atque me exercitos habet.4Lucretius IIconciliis et discidiis exercita crebris. 5Afranius Suspectaita ut huic ero adulescenti cui suspicium tradiditqui me est animi exercitus6Vergilius lib. IIInate Iliacis exercite fatis

1TENUS est laqueus, dictus a tendicula. 2Plautus Bacchidibusnunc ab transenna turdus lumbricum petit;pendebit hodie pulchre, ita intendi tenus.

1INLICERE est proprie inlaqueare. 2N<a>evius Lycurgoalissublime in alios saltus inlicite,ubi bipedes volucres lino linquant lumina.

PELICIS a Gr<a>eco vocabulo significantiam sapientes inflexam putant, quasi PALLEX, hoc est ut παλλακίς, quodsi hoc non est, vana conpositio hominis videri potest.

1CALVITUR dictum est frustratur: tractum a calvis mimicis, quod sint omnibus frustratui. 2Plautus in Casinanam ubi domi sola sum, sopor manus calvitur. 3Pacuvius Medosentio pater te vocis calvi similitudine. 4Etset quid conspicio? Num me lactans calvituraetas?5Accius Eurysacesed memet calvor: vos istum iussi ocius abstrahite.6Lucilius Satyrarum lib. XVIIsi non it capito inquit eum et si calvitur. Ergo furdominum?7Pacuvius DuloresteMe calvitur suspiciohoc est illud quod fore occulte Oeax praedixit8Sallustius histor. lib. III contra ille calvi ratus.

1FRIGERE est, et FRIGUTTIRE et FRITINNIRE, sussilire cum sono vel erigi et excitari, quod quaecumque friguntur vel frigent nimio calore vel frigore cum sono sussiliunt. 2Plautus in Casinanam quid friguttis? Quid istuc tam cupide cupis?3Varro Virgula divinaet pullos peperit fritinnientis. 6Idem Ὄνος λύρας saepe totius theatri tibiis, crebro flectendo, conmutare mentes, frigi animos eorum.

1DEFLOCCARE est adterere: tractum a vestibus sine flocco. 2Plautus CasinaPerii! Flocco habebit iam illic homo lumbos meos.

1DEPEXUM dictum est laceratum. 2Terentius Heautontimorumenoegone si vivo adeoexornatum dabo,adeo depexum ut dum vivat meminerit semper mei.

1SARTORES dicti non solum a sarciendo, verum etiam a sariendo. 2Plautus Captivissartor satorque scelerum et messor maxume?3Et in subsequentibus aperuitNon occatorem prius audebas dicere?Nam semper occant priusquam sariunt rustici. 4Varro Vinalibus, περὶ ἀροδισίων etenim sic vide: utrum mercedem accipiis, qui meas venit segetis ut sariat, an ego ab illo? Sic ego, cum tuus sim sartor, si tu plus laboras quam ego do.

1NAUTEA est aqua de coriis vel, quod est verius, aqua de sentina, dicta a nautis. 2Plautus Curculionenam omnium unguentum odor prae tuo nautea est. 3Idem Asinarianauteambibere malim, si necesse sit, quam illam oscularier.

1TRICAE sunt inpedimenta et inplicationes. 2Et INTRICARE impedire, morari, dictae quasi TRICAE, quod pullos gallinaceos involvant et inpediant capilli pedibus inplicati. 3Plautus CurculioneQuod argentum, quas tu mihi tricas narras?4Idem Epidicoaliqua ope exsolvam, extricabor aliqua.Id est ex inpedimentis liberabor. 5Lucilius in Satyrarum lib. XInec mihi amatore hoc opus nec tricone vadato.6Turpilius Demiurgoiudicia litis turbas tricas contiones maxumas.7Afranius Epistolaita intricavit huius hanc rem temeritas.8Varro Gerontodidascalo putas eos non citius tricas tellanas quam id extricaturos. Plautus ***

1CAPERRARE est rugis frontem contrahere et asperare: tractum a caprorum frontibus crispis. 2Plautus Epidico Quid illud est quod illi caperrat frons severitudine? 3Varro Eumenidibusquin mihi caperratam tuam frontem, Strobile, omittis?

1EXAMUSSIM dicitur examinate ad regulam vel coagmentum. 2Est enim AMUSSIS regula fabrorum, quam architecti cum opus probant rubrica inlinunt. 3Plautus Amphitryonesi vera haec loquitur, examussim est optima.4Idem Militeinest in hoc emussitata sua sibi ingenua indoles;id est examinata. 5Idem in Men<a>echmisut hanc rem vobis examussim disputem.6Varro Τοῦ πατρὸς τὸ παιδίον, περὶ παιδοποιίας quare, si diligens est adamussim, per me licet adsumas γενεθλιακόν. 7Idem Quaestionum Plautinarum lib. II amussis est aequam enlevamentum; id est apud fabros tabula quaedam qua utuntur ad saxa coagmentata. Plautus ***

1MUTUS onomatopoeia est incertae vocis quasi mugitus; nam mutus sonus est proprie qui intellectum non habet. 2N<a>evius Lycurgoduciteeo cum argutis linguis mutas quadrupedis. 3Accius Epinausimacheitem ad m<a>estitiam mutam infantum quadrupedum.

1DISPENNERE est expandere, tractum a pennis et volatu avium. 2Plautus Militeubi lubet: dispennite hominem diversum et distendite.

1FOCULA dicta sunt nutrimenta, unde et FOCULARE dicitur, ut fovere. 2Plautus Persaad aedes: nam iam intus ventris fumant focula.

1BARDUM est vi propria et ingenio tardum; nam Gr<a>eci βαρδεῖς tardos dicebant. 2Homerus Iliados XXIIIβάρδισται μὲν γάροι ἔσαν καλλίτριχες ἵπποι,ἥκιστος δ'ἦν αὐτὸς ἐλαυνέμεν ἅρμ'ἐν ἀγῶνι.3Plautus Persanimis tandem me quidem pro barda et pro rusticareor habitam esse abs te.

1INLEX et EXLEX est qui sine lege vivat. 2Plautus Persainpure, inhoneste, iniure, inlex, labes populi3Lucilius Satyrarum lib. IInon dico. Vincat licet et vagus exulet erretexlex. 4Varro Sciamachia, περὶ τύφουpostremo quaero parebis legibus an non?Anne exlex solus vivis?5Lucilius lib. XXXaccipiunt leges populus quibus legibus exlex6Caecilius Harpazomenequid narras barbare cum indomitis moribusinlitterate? inlex es.7Sisenna lib. IIII armis equis conmeatibus nos magis iuverunt exleges et minus honore dignos putabitis? 8M.Tullius pro Cluentio nam quo illi aut exlegem Sullam aut causam pecuniae publicae contemptam atque abiectam putarent.

1LURCONES dicti sunt a lurcando; LURCARE est cum aviditate cibum sumere. 2Lucilius Satyrarum lib. II nam quid moetino subiectoque huic opus signo?Ut lurcaretur lardum et carnaria fartimconficeret?3Pomponius Syrislapatium nullum utebatur lardum lurcabat lubens.4Plautus Persaperenniserve, lurco, edax, furax, fugax.5Lucilius Satyrarum lib. Vvivite lurcones comedones vivite ventris. 6Varro Eumenidibuscontra cum psalte Pisia et cum Flora lurcare acstrepis.

1TORORUM et TORALIUM designator est Varro De vita populi Romani lib. I quod frontem lecticae struebant ex ea herba torta TORUM appellatum. 2Hoc quod inicitur etiam nunc TORAL dicitur lecticam qui involvebant SEGESTRIA appellabant.

1CONCENTURIARE est colligere, dictum a centuriis quae ad suffragia conveniebant. 2Plautus Pseudolocum concenturio in corde, sycophantia est.3Terentius Phormioneego in insidiis erosubcenturiatus si quid deficies.

1FINITORES dicebantur, quos nunc AGRIMENSORES dicimus, dicti quod finis dividerent. 2Plautus Poenuloeius nunc regiones, limites, confiniadeterminabo: eius rei ego sum factus finitor.

1PASSUM est proprie rugosum vel siccum. 2Plautus Stichoin portum vento secundo, velo passo pervenit. 3Id est, laxo et rugoso unde et UVA PASSA dicta est, quod sit rugis inplicata. 4Plautus Poenulo siquide<m> es tu mecum futurus pro uva passapensili.5Lucilius Satyrarum lib. XIXrugosi passique senes eadem omnia quaerunt.

1EXSPES dicitur sine spe. Accius Eurysaceille orbus exspes liberum.2 Idem Medeaexul inter hostis expes expers desertus vagus.

1EXVLES dicuntur extra solum. 2Vergilius Georgicon lib. IIIlongeque ignotis exulat oris.3Et in consequentibuset stabula aspectans regnis excessit avitis.

1VESTISPICI appellabantur vestium custodes servi, quod frequenti diligentia vestis inspiciant. 2Plautus Trinummonox datur: ducitur familia totavestispici, unctor, auri custos.3Afranius Vopisconovi non inscitulamancillulam vespere et vestispicam. 4Varro Pappo aut indigena nasturcium, indigena, nonne vides ideo dici quod nasum torqueat ut vestispicam, quod vestem spiciat?

1SUPPILARE est involare vel rapere, a pilorum raptu, unde et furtum passi CONPILARI dicuntur. 2Plautus Truculentohaec quom videofieri suffuror subpilode praeda praedam capio.3Caecilius Nauclerosubpilat vestem atque ornamenta omnia. 4Pomponius Sarculariaalter amat potat prodigit patrem subpilat semper.

1AUSTRA proprie dicuntur rotarum cadi, ab auriendo, sicuti Gr<a>ece ἀντλία. 2Lucretius lib. Vut fluvios versare rotas atque austra videmus.

1VETERINA animalia dicuntur omnia quae vehere quid possunt. 2Lucretius lib. Vet genus omne quod est veterino semine partum.3Idemforte ex homine et veterino semine equorum.

1CREPERA res proprie dicitur dubia: unde et CREPUSCULUM dicitur lux dubia et senes DECREPITI dicti, in dubio vitae constituti; CREPERUM bellum, anceps et dubium. 2Lucretius lib. Vexaequataque sunt creperi certamina belli.3Accius Phoenissisquae ego cuncta esse fluxa in mea re crepera conperi.4Idem Telephonunc tu in re crepera tua quid capias consili,vide.5Lucilius Satyrarum lib. V† sannunt solus mihi in magno m<a>eroretristitia in summa, crepera <re>, inventus salutis.6Pacuvius Dulorestenon vetet animum aegritudine in re crepera confici.7Plautus in Asinariaqui quidem cum filiopotet una atque una amicam ductet, decrepitus senex.8Varro Mysteriisprisca, horridasilent oracla crepera in nemoribus.

1AVERNUS lacus idcirco appellatus est, quia est odor eius avibus infestissimus. 2Huius rei manifestator est Lucretius lib. VI principio, quod Averna vocantur nomine, id a reinpositum est, quia sunt avibus contraria cunctis.3Unde et Vergilius lib. VIinde ubi venere ad fauces grave olentis Averni,tollunt se celeris.4Et postea in eo libroquam super haud ullae poterant inpune volantestendere iter pinnis, talis sese alitus atrisfaucibus effundens supera ad convexa ferebat.

1VITULANTES veteres gaudentes dixerunt, dictum a bonae vitae commodo; sicuti qui nunc est in summa laetitia VIVERE eum dicimus. 2N<a>evius Lycurgout in venatu vitulantis ex suislocis nos mittant poenis decoratas feris.

1EXTORRIS dicitur extra terram vel extra terminos. 2Accius Eurysacenunc per terras vagus, extorris, regno exturbatus,mari.3Turpilius Lemniisneque durare possunt;ita huius inscientia ac dementia extorrem facit.4Sallustius in Iugurtino bello sicuti videtis, extorrem patria, domo, inopem et coopertum miseriis ecfecit. 5Vergilius Aen. lib. IIIIfinibus extorris, conspectu avulsus Iuli.

1ENODA significat explana; et quae sit proprietas manifestum est [hoc est, nodis exsolve]. 2Accius Eurysacetu autem quod quaero abs te enoda et qui sis explica. 3Idem Alphesiboeaquid tam obscure dictum est tamve inenodabile?4Ennius Telephoverum quorum liberi leto datisunt in bello, non lubenter haec enodari audiunt.5Turpilius Demetrioab initio, ut res sit gesta, enoda mihi.6Pacuvius Periboeagnato ordinem omnem, ut dederit, enodat pater.7M. Tullius De finibus bonorum et malorum lib. V haec igitur nobis explicanda sunt; sed si enodatius, vos ignoscetis huius aetati. 8Varro De vita populi Romani lib. I neque ita ut in singulis rebus diutius moremur, ut dixi, atque enodare subtilius velimus.

1GRUMMUS dicitur agger, a congerie dictus. 2Accius Oenomaoquemcumque institeram grummum aut praecisumiugum.

1TORRUS dicitur fax, unde et TORRIDARE dicimus conburere. 2Accius Melanipporegina, erit tempus, cum hic torrus, quem amburivides.3Idem Meleagroeumpsum vitae finem ac fati internecionem foreMeleagro, ubi torrus esset interfectus flammeus

1EXPECTORARE est extra pectus eicere. 2Accius Phoenissisincusant ultro a fortuna opibusque omnibusdesertum, abiectum, afflictum ex animo expectorant.3Idem Epigoniseloquere proprie ac pavorem hunc meum expectora.4Cicero De oratore lib. III tum pavor sapientiam omnem mihi exanimato expectorat.

1EXTISPICES proprie aruspices dicti sunt, quod exta spiciant. 2Accius Medeaprincipio extispicum ex prodigiis congruens ars tearguit.3Varro Serrano, περὶ ἀρχαιρεσιῶν ait consulem mihi pelum cedere; subsilio et hostias et extispicis disputanti<s> relinquo.

1LACTARE est inducere vel mulgere, vellere, decipere. 2Accius Medeanisi ut astu ingenium lingua laudem et dictis lactem lenibus.3Pacuvius Ilionane porro te error, qui nunc lactat, maceret.4Caecilius Hypobolimaeo Rastrariaquod prolubium, quae voluptas, quae te lactat largitas.5Accius Alcimeonetanta ut frustrando lactans, vanans protrahas. 6Varro Ὄνος λύραςquibus suam delectet ipse amusiamet aviditatem speribus lactet suis.7Cicero Tusculanarum lib. IIII malivolentia laetans malo alieno, delectatio, iactatio et similia.

1SUCCUSSARE est susum frequenter excutere. 2Accius Philoctetaagite ac vulnus nei succuset gressus caute ingredimini3Lucilius Satyrarum lib. IIIsuccussatoris, tardi taetrique caballi.4Idem lib. XVCampanus sonipes succussor nullus sequetur.

1STRENA dicta est a strenuitate. 2Pomponius Pictoribus adside, si qua ventura est alia strena strenue.

1ADULATIO est blandimentum proprie canum, quod et ad homines tractum consuetudine est. 2M. Tullius De deorum natura lib. II <canum vero tam fida custodia tamque amans dominorum adulatio. 3Idem> De officiis lib. I cavendum est ne adsentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus. 4Lucretiusgannitu vocis adulat 5Accius Prometheosublime avolanspinnata cauda nostrum adulat sanguinem.

1MANDUCONES qui MANDUCI dicti sunt, et MANDONES, edaces. 2Pomponius Pictoribusmagnus manducus es, camillus canterius.3Luciliusatque omnes mandonum gulae.4Varro Bimarcomagna uti tremescat Roma et magnae mandonumgulae.

1SENICA significat senex. 2Pomponius Pictoribuspappus hic in medio habitat, seneca non sescunciae?3Idem Praecone posterioresed me exercet senica nequam, neque illo quid faciam scio.

1GRADARIUS est molli gradu et sine succussatura nitens. 2Lucilius Satyrarum lib. XIIIIipse ecus non formonsus, gradarius, optimus vector. 3Varro Modioan qui gradu tolutilitemerius quam tute molliter vectus, citorelinquat?

1EXDORSUARE, dorso nudare. 2Plautus AululariaTu Mach<a>erio,congrum, murenam exdorsua quantum potest.

1DELIRARE est de recto decedere; LIRA est autem fossa recta, quae contra agros tuendos ducitur et in quam uligo terrae decurrat. 2Pomponius ProstibuloIamne abierunt? Iam non tundunt? Iamne ego in tutosatis?Numquis hic restitit qui nondum labeas lirarit mihi?3Id est confoderit. Lucilius XXVIquapropter deliro et cupide officium fungor uberum.4Plautus AmphitryoneDelirat uxor.

1CENTURIATIM dictum est abundanter et copiose, a centuriis, quae suffragium in comitiis ferebant. 2Pomponius Prostibulocontinuo ad te centuriatim current qui panem petent.

1RUMEN dicitur locus in ventre quo cibus sumitur et unde redditur, unde et RUMINARE dicitur. 2Pomponius Prostibuloego rumorem parvi facio, dum sit, rumen qui inpleam.

1RUDUS, stercus, quod raditur. 2Lucilius Satyrarum lib. XIviaisternendae iaciendum huc agerem et id genus rudus.

1RUTRUM dictum est a radendo. 2Pomponius Pannuceatissarculum hinc illo profectus illim rediisti rutrum3Lucilius Satyrarum lib. VIIIIFrumentarius est: modium hic secum atque rutellum una adfert.4Varro Marcopoli, περὶ ἀρχῆς cui celer δι'ἑνὸς λήμματος λόγος Antipatri Stoici filius rutro caput displanat.

1NEBULONES et TENEBRIONES dicti sunt, qui mendaciis et astutiis suis nebulam quandam et tenebras obiciant aut quibus ad fugam [fugitivis] et furta haec erant accommodata et utilia. 2Pomponius Pannuceatisquid dedi nebuloni, quem pertaesumst pauperem?3Lucilius Satyrarum lib. XIIIIPublius Pavus mihi Tuditanus quaestor Hibera in terra fuit, lucifugus, nebulo, id genus sane.4Idem lib. XXnugator cum idem ac nebulo sit maximus multo.5Afranius Epistulahuc venit fugiens tenebrionem Tirrium. 6Varro Papia Papae περὶ ἐγκωμίων si et accusator et reus erunt tenebriones, uterque utrumque vituperato. 7Quod Homerus confirmat Iliados IIIεὖτ'ὄρεος κορυφῇσι νότος κατέχευεν ὀμίχληνποιμέσιν οὔτι φίλην κλέπτῃ δέ τε νυκτὸς ἄμεινον8Varro Gerontodidascalo Manius Curius consul Capitolio cum dilectum haberet nec citatus in tribu civis respondisset, vendidit tenebrionem.

1TRUAM veteres a terendo, quam nos diminutive TRULLAM dicimus, appellari voluerunt. 2Pomponius Pannuceatismulier ubi aspexit tam mirifice tutulatam truam.3Titinius Setinasapientia <gubernator navem torquet, non valentia>cocus magnum aenum, quando fervit, paula confutat trua.

1EVANNETUR dictum est ventiletur vel moveatur: a vannu, in qua legumina ventilantur. 2Pomponius Pannuceatisdixi ego illud futurum in prima valva est: vix haeret miseraevannetur et mea ocius opera ut fiat fecero.3Lucilius Satyrarum lib. VIIhunc molere, illam autem ut frumentum vannerelumbis.4Idem lib. IXcrisavit ut si frumentum clunibus vannat. 5Varro De re rustica ut quod levissimum est in eo atque appellatur acus ac palea evannatur foras extra aream.

1VAFRUM est callidum et quasi valde Afrum et urbanum2Pomponius Praecone posterioretergum varium, linguam vafram.3M. Tullius De republica lib. III non sunt in disputando vafri, non veteratores, non malitiosi. 4Afranius Divortioqui conere noctu clanculumrus ire, dotem ne repromittas vaferhoneste ut latites et nos ludas diutius.

1PARTICULONES dicti sunt coheredes, quod partes patri monii sumant. 2Pomponius Praecone posterioreage modo, <i>stic garri particulones producam tibi.

1CLEPERE est furari, tractum a κλοπῇ verbo Graeco. 2Accius Epigoniseaque [ut] hoc causa, ut ne quis nostra auribusverba cleperet.3Plautus PseudoloRape, clepe,<h>arpaga. 4M. Tullius De republica lib. IIII non modo ut Spartae rapere ubi pueri et clepere discunt. 5Pacuvius Hermionasermonem hic nostrum ex occulto clepsit, quantumintellego.6Varro Octogesiseque opificio non probiter clepere

1CORPORARE est interficere et quasi corpus solum sine anima relinquere. 2Ennius Andromedacorpus contemplatur unde corporaret vulnere.3Accius Stasiastis vel Trop<a>eo Libericorporare abs tergo es ausus.

1CIRCUS dicitur omnis ambitus vel goerus, cuius dimminutivum est CIRCULUS. 2Accius Andromedaquod luna circulos annuo in cursu institit.

1MEDICINAM dicimus et venenum, tractum a Graecis, qui venenum φάρμακον appellant. 2Accius Phinidisse venenis sterilem esse illius opera et medicinaautumans.

1CERNUUS dicitur proprie inclinatus, quasi quod terram cernat. 2Lucilius Satyrarum lib. IIICernuus extemplo plantas convestit honestas.3Vergilius X lib.eiectoque incumbit cernuus armo. 4Lucilius Satyrarum lib. XXVIImodo sursum, modo deorsum, tamquam colus cernui.5Varro De vita populi Romani lib. I etiam pellis bubulas oleo perfusas percurrebant ibique cernuabant a quo ille versus vetus est in carminibus «ibi pastores ludos faciunt coriis Consualia»

1STRICTURAE dicuntur proprie scintillae quae de ferro ferventi eunt quod aut stricte emittantur, id est celeriter, aut quod oculos sui fulgore perstringant. 2Vergilius lib. VIIIstricturae Chalybum, et fornacibus ignis anhelat.3Lucilius Satyrarum lib. IIIcrebrae ut scintillae in stricturis, quod genusolim ferventi ferro.

1QUIRITARE est clamare, tractum ab iis qui Quirites invocant. 2Lucilius Satyrarum lib. VIhaec, inquam, rudet e rostris atque heiulitabit,concursans veluti ancarius clareque quiritans.3Nigidius Commentariis grammaticis clamat quiritatur

1CARIES est vetustas vel putrilago, unde CARICEUM veteres dixerunt. 2Lucilius Satyrarum lib. VIIne auriculam obsidat caries ne vermiculique3Turpilius Leucadiaei peri<i>! Viden ut osculatur cariem? Num illumillaec pudet? 4Afranius Privignonemo illa vivit carie curiosior.

1VIROSAE mulieres dicuntur virorum adpetentes vel luxuriosae. 2Lucilius Satyrarum lib. VIIDixi. Ad principium venio; vetulam atque virosamuxorem caedam potius quam castrem egomet me.3Afranius Divortiovigilans ac sollers, sicca, sana, sobria: virosa non sum, et si sum, non desunt mihiqui ultro dent: aetas integra est, formae satis.

1CAPRONAE dicuntur comae quae ante frontem sunt, quasiacapite pronae. 2Lucilius Satyrarum lib. VII<i>actari caput atque comas, fluitare capronasaltas, frontibus inmissas, ut mos fuit illis.

1CEREBROSI dicuntur ad insaniam faciles, quibus frequenter cerebrum moveatur. 2Lucilius Satyrarum lib. XVte primum cum istis, insanum hominem et cerebrosum.

1GLISCIT est congelascit et colligitur, vel crescit. vel ignescit. 2Turpilius Philopatrocum te salvum video, ut volui, gliscor gaudio.3Accius Aeneadisdisumma tibi perduellum est. Quorum aut quibus sea partibusgliscunt? 4Pacuvius Periboeased nescio quid, nam est animi: horrescit et gliscitgaudium.5Sallustius Histor. lib. III neque iam sustineri poterat inmensum aucto mari et vento gliscente.6Vergilius lib. XIIhaud secus accenso gliscit violentia Turno.7M. Tullius in Hortensio ad iuvenilem lubi dinem copia voluptatum, gliscit illa ut ignis oleo.8Plautus Asinariatempus est subducere hinc me; pulchre hoc gliscitproelium.

1POSTOMIS dicitur ferrum quod ad cohibendam equorum tenaciam naribus vel morsui inponitur, Graece, ἀπὸ τοῦ στόματος. 2Lucilius Satyrarum lib. XVtruleus postomide huic ingens de naribus pendet.

1TRICONES, morosi et ad reddendum duri. 2Lucilius Satyrarum lib. XILucius Cotta senex, crassi pater huius, Paceni,magnus fuit trico nummarius, solvere nullilentus.Id est, facilis.

1SAGAE mulieres dicuntur feminae ad lubidinem virorum indagatrices; unde et SAGACES canes dicuntur, ferarum vel animalium quaesitores. 2Lucilius Satyrarum lib. VIIaetatem et faciem ut saga et bona conciliatrix. 3Turpilius Boethuntibusnon ago hoc per sagam pretio conductam, ut vulgosolent.

1LAPIT significat obdurefacit et lapidem facit. 2Pacuvius Periboealapit cor cura, aerumna corpus conficit.

1MOENES aput veteres dicebantur non a largitia, <quae> ignota erat, sed consentientes ad id quod amici velint. 2Pacuvius Duloresteanimum quae ***.3<Sallustius Iugurtae bello nam etiam> tum largitio multis ignota erat: munificus nemo putabatur nisi pariter volens. 4Lucilius lib. XXVImunifici comesque amicis nostris videamur viri.

1PETULANTIA dicta est a petendo. 2M. Tullius De republica lib. IIII itaque a petendo petulantia; a procando, id est poscendo, procacitas nominata est.

1PROCACITAS a procando vel poscendo: unde et PROCI dicti sunt matrimoniorum petitores. 2M. Tullius De republica lib. IIII a procando, id est poscendo, procacitas nominata est. 3Terentius Hecyramaligna multo et magis procax facta ilico est. 4Livius AegisthoQuin quod parere vos maiestas meaprocat, toleratis temploque hanc deducitis?

1CALENDARUM vocabulum proprium. 2Varro conplexus est De vita populi Romani lib. I itaque calendis calabantur, id est vocabantur: et ab eo calendae appellatae, quod est tractum a Graecis, qui καλεῖν vocare dixerunt.

CONSULUM et PRAETORUM proprietas, quod consulant et praeeant populis, auctoritate Varronis ostenditur, De vita populi Romani lib. II quod idem dicebantur consules et praetores quod praeirent populo, PRAETORES; quod consulerent senatui CONSULES.

1IGNOMINIA est nominis nota. 2M. Tullius De republica lib. IIII censoris iudicium nihil ferre damnato [obferent] nisi ruborem. Itaque, ut omnis ea iudicatio versatur tantummodo in nomine, animadversio illa ignominia dicta est. 3Lucilius lib. XXVIIIIApollost numen, qui te antiquis non sinetdeliciis maculam atque ignominiam inponere.

FIDEI proprietatem exemplo manifestavit M. Tullius De republica lib. IIII fides enim nomen ipsum mihi videtur habere, cum fit quod dicitur.

1PORTITORES dicuntur telonearii, qui portum obsidentes omnia sciscitantur, ut ex eo vectigal accipiant. 2M. Tullius De republica lib. IIII nolo enim eundem populum imperatorem et portitorem esse terrarum, optimum autem et in privatis familiis et in republica vectigal duco esse parsimoniam.3Plautus Men<a>echmisportitorem domum duxi, ita mihinecesse est eloquii, quicquid egi atque ago.4M. Tullius De officiis primum inprobantur ii qu<a>estus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut feneratorum. 5Terentius Phormionesed epistulam ab eo adlatam esse audivi modoet ad portitorem esse delatam.6Plautus Asinariaego pol istum portitorem privabo portorio.7Vergilius lib. VIportitor ille Charon.8Varro Mysteriis aes defraudasse coponem, bovam luto oblevisse, cum portitore serram duxe.

SEDITIONIS proprietas a M. Tullio manifestata est in lib. De republica VI eaque dissensio civium, quod seorsum eunt alii ad alios, seditio dicitur.

HAMIOTAS, piscatores, ab hamis Varro Bimarco voluit appellarichortis cocorum atque hamiotarum aucupumque.

1VALGUM est proprie intortum. 2Novius Militibus Po metinensibusvalgus, veternosus, genibus magnis, talis turgidis.

1VATAX ET VARICOSUS, pedibus vitiosis. 2Lucilius lib. XXVIII ut si progeniem antiquam, qua est Maximus Quintus,qua varicosus vatax.

1CATAX dicitur quem nunc coxonem vocant. 2Lucilius Satyrarum lib. IIhostilibus contrapestem permitiemque, catax quam et Manlius nobis

1SILONES superciliis prominentibus dicti, significatione manifesta. 2Varro Γνῶθι σεαυτόν nonne [non] unum scribunt esse, grandibus superciliis, silonem, quadratum? Quod Silenus hirsutis superciliis fingeretur.

1BRONCI sunt producto ore et dentibus prominentibus. 2Lucilius Satyrarum lib. IIIbroncus Bovillanus dente adverso eminulo hic est,rinoceros.

1COMPERNES dicuntur longis pedibus. 2Lucilius Satyrarum lib. XVIInunc censes καλλιπλόκαμον καλλίσφυρον illam non licitum esse uterum atque etiam inguina tangere mammis?Conpernem aut varam fuisse Amphitryonis ἄκοιτινAlcmenam atque alias, Ledam ipsam denique nolodicere: tute vide atque disyllabon elige quodvis. Τυρὼ eupatereiam aliquam rem insignem habuisse,verrucam, naevum dictum, dentem eminulum unum.

1VARI dicuntur obtortis plantis. 2Lucilius Satyrarum lib. XVIIconpernem aut varam fuisse Amphitryonis ἄκοιτιν3Nam et VARICES inde dicuntur venae in suris inflexae vel obtortae. 4Varro epistula ad Varronem nam si tuam redam non habuissem, haberem varices.

1LINGULACAE dicuntur verbosi. 2Varro Papia papae, περὶ ἐγκωμίων quare residit lingulacae, optrectatores tui, iam nunc murmurantes dicunt: μωμήσεταί τις μᾶλλον ἢ μειμήσεται.

1RABULAE, litigiosi: a rabie dicti. 2Varro Papia papae, περὶ ἐγκωμίων ille ales gallus, qui suscitabat aether earum Musarum scriptores? An hic qui gregem rabularum?

1EBULLIRE est ecfervescere: a bullis dictum. 2Cicero Tusculanarum lib. III qui si virtutis ebullire volent et sapientias, nihil aliud dicent nisi eam vim qua fiant vestrae voluptates, quas supra dixi.

RAPONES a rapiendo dicti. Varro Papia papae, περὶ έκωμίων praetor vester eripuit mihi pecuniam. De ea questum ad annum veniam ad novum magistratum, cum hic rapo umbram quoque spei devorasset.

1STRABONES sunt strambi quos nunc dicimus. 2Varro Flaxtabulis περὶ ἐπαρχιῶν multi enim qui limina intrarunt integris oculis, strabones sunt facti; habet quiddam enim ἑλκυστικόν provincialis formonsula uxor. 3Lucilius lib. XXVIInulli me invidere, non strabonem fieri s<a>epiusdeliciis me istorum.

1EXTERMINATUM est praeter terminos missum. 2Lucilius lib. XXVIIIIni rediret ad se atque illam exterminaret miseram.3M. Tullius De officiis lib. III atque hoc omne genus pestiferum atque inpium ex hominum communitate exterminandum est.

1EXODIUM est finis, a Graeco tractum, quasi ἔξω τῆς ὁδοῦ, id est extra viam. 2Varro Ἑξατόμβῃ, περὶ θυσίων Socrates cum in vinculis publicis esset et iam bibisset κώνειον, in exodio vitae. 3Idem Ἕως πότε, περί ὡρῶν vitae cursum ut cognoscere possem et quae servitutis et libertatis ab origine ad exodium adductae. 4Idem Ταφῇ Μενίππου quod coeperas modo in via narrare, ut ad exodium ducas.

1PUTUS est dictus a putando. 2Plautus Pseudolopurus putus est ipsus. 3Varro Εκατόμβῃ, περὶ θυσίωνmea igitur hecatombe pura ac puta. 4Idem Prometheo Chrysosandalos locat sibi amiculam de lacte et cera Tarentina, quam apes Milesiae coegerint ex omnibus floribus libantes, sine osse et nervis, sine pelle, sine pilis, puram putam, proceram, candidam, teneram, formosam. 5Nam et rationes ea causa PUTARI dictae sunt quotiens ex his fraudis aut falsi aut mendacii aut iniqui aliquid separatur. 6Et ipsum namque, dubitantes cum dicimus PUTO, significamus nos in rebus incertis et obscuris falsis opinionibus nos fieri ambiguosos.

1COMPEDES non a pedibus dictae, sed ab inpedimento. 2Varro Prometheo liberoego infelix non queamvim propulsare atque inimicum Orco inmittere?Nequeiquam saepe aeratas manuis conpedesconor revellere.3Idem Flaxtabulis περὶ ἐπαρχιῶνdomo exeo, intro, et pedes corrigiis conpedio.4Idem Parmenonelepusculi timentis, hoc quadrangulumdedit Diana rete nexile, arcyas,viscum fugai, lineamque compedam.5Idem Sesqueulixe quocumque ire vellemus, obvius flare. Ubi corpori aerinas conpedes inpositas video.

1FULGURA dicuntur coruscationes, a fulgore. 2Varro περὶ κεραυνου cognitio enim trium, fulgetrae, tonitrum, fulguris, a fulmine orta.

1COAGULUM a coagendo, quod est colligendo. 2Varro Est modus matulae, περὶ μέθηςvino nihil iucundius quisquam bibit;hoc aegritudinem ad medendam invenerunt,hoc hilaritatis dulce seminarium,hoc continet coagulum convivia.

1MULIEROSI dicti mulierum adpetentes. 2Afranius Vopiscohomo mulierosus confert me ilico alio.

1FLAGRIONES dicti servi, quod flagris subiecti sint, ut VERBERONES a verberibus. 2Afranius Vopiscotu flagrionibus ***

<EDULIA. Afranius> Privignoiucunditatis plus inest in te mihiquam conmercatis conquisitae edulibus.

1MERENDA dicitur cibus post meridiem qui datur. 2Afranius Fratriisinterim merendam occurro ad cenam, cum veni,iuvat.

1PEDETEMTIM et PEDEPRESSIM dictum est caute, quasi lenta et tarda itione. 2M. Tullius De officiis lib. I sin minus, sensim erit pedetemtimque faciendum. 3Lucilius lib. XXVIIille contra omnia inter plures, sensim et pedetemtim foris,nequem laedat. 4Quadrigarius Annalibus exercitu instructo pedetemtim milites ducere coepit. 5Caelius Annali VI ipse cum cetera copia pedetemtim sequitur.

1CALCES a calcando, quod est nitendo, dictae sunt, non a calcitrando; nam et de omnibus pedibus et de hominum et universorum animantium dici potest; nam sunt calces extrema pars pedum, terrae proxima. 2Vergilius lib. Vecce volat calcemque terit iam calce Diores.3Idem sexto librotollit se arrectum quadrupes et calcibus aurasverberat.

1SUBLIGACLUM est quo pudendae partes corporis teguntur dictum quod subtus ligetur. 2M. Tullius De officiis lib. I scenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scenam sine subligaclo prodeat nemo.

1MEDIOCRITAS medium est. Sic dici voluit M. Tullius De officiis lib. I eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est. 2Lucilius lib. XXVIIpaulo hoc melius quam mediocre, hoc minus malum quam ut pessumum.3Terentius Andriaet tamen omnia haec mediocriter.4Cicero Tusculanarum lib. III at hae mihi adferentur mediocritates, quae si naturales sunt, quid opus est consolatione?

MODESTIAM a modo dictam M. Tullius auctor est De officiis lib. I non hanc quam interpretamur modestiam quo in verbo modus inest.

1ANTES sunt quadraturae, unde et ANTAE dictae sunt quadrae columnae. 2Vergilius Georgicorum lib. IIiam canit effectos extremus vinitor antes.

1CAMERUM, obtortum, unde et CAMERAE, tecta in curvitatem formata. 2Vergilius Georgicorum lib. IIIet cameris hirtae sub cornibus aures.

1INMUNE dicitur sine officio, sine munere. 2Vergilius Georgicorum lib. IIIIinmunisque sedens aliena ad pabula fucus.3M. Tullius Philippicarum lib. I num immunitates datae?

1DIRUM est triste, infestum et quasi deorum ira missum. 2Vergilius Georgicorum lib. IIIpriusquamdira per incautum serpant contagia vulgus.3Et Aeneidos lib. IIIIultricesque sedent in limine Dirae.4M. Tullius De senectute intellegi potest ex his fratribus, qui in Adelphis sunt. Quanta in altero diritas, in altero comitas!

1EXORDIUM est initium, unde et vestis ORDIRI dicitur, cum instituitur detexenda. 2Vergilius Aeneidos lib. IIIIquonam reginam ambire furentemaudeat adfatu? Quae prima exordia sumat?3M. Tullius in Hortensio perge, quaeso; nec enim imperite exorsus es. 4Lucilius lib. XXVIIIIverum tristis contorto aliquo ex Pacuviano exordio.5Cicero Timaeo difficillimum autem est in omni conquisitione rationis exordium. 6Varro Ὄνος λύραςqui fabularum conlocant exordia.

1INOPS dicitur sine ope et auxilio. 2Vergilius lib. VIIIres inopis Evandrus habebat.3Et Georgicorum lib. Iatque inopi metuens formica senectae. 4Terentius Adelphisferte misero atque innocenti auxilium;subvenite inopi.5M. Tullius De officiis lib. II nimirum enim inops ille et, si bonus est vir, etiam si referre gratiam non potest, habere certe potest.

1DEFRUDARE significat fructum minuere vel per fraudem aliquid exquirere. 2Terentius in Phormionesuum defrudans genium conpersit miser.3Plautus in Asinariaten ego defraudem, cui ipsi nihil est in manu,nisi quid tu porro uxorem defraudaveris?

1SUDUM dictum est quasi semiudum, ut est aer post pluvias serenus et liquidus. 2Vergilius lib. VIIIarma inter nubes caeli regione serenaper sudum rutilare vident.3Plautus Militecum solis radii esse olim, cum sudumst, solent.4Lucilius lib. XXVIIIInec ventorum flaminaflando suda secundent.

1INRITARE dictum est proprie provocare, tractum a canibus, qui cum provocantur INRIUNT. 2Lucilius Satyra rum lib. Iinritata cane quam homo quam planius dicit. 3Terentius Phormioneinrito.4Vergilius lib. Xirritatque virum telis et voce lacessit.5Sallustius Historiae lib. I tunc vero Etrusci cum ceteris eiusdem causae, ducem se nactos rati, maximo gaudio bellum inritare. 6Lucilius lib. XXVIIILucili, si in amore inritarit suo.7Plautus Amphitryoneirritabis crabrones. 8Varro Sesqueulixeomnes irritans ventos omnesque procellas.

1ABLEGARE est proprie alio mittere, dictum a legatis, qui cum legationibus mittuntur. 2Terentiusaliquo mihi establegandus dum parit Philumena.

1ARCANUM dicitur secretum vel absconditum, quod quae in arcis sunt celata sunt et abscondita. 2Vergilius Aeneidos lib. IIIIsolam nam perfidus illete colere, arcanos etiam tibi credere sensus.3Et Aeneidos lib. Ilongius et volvens fatorum arcana movebo.

1TORMINES, genus morbi, dicti quod dolore torqueant. 2Cicero Tusculanarum lib. II quamvis idem forticulum se in torminibus et in stranguria sua praebeat. 3Et quarto itaque dicimus gravidinosos quosdam, torminosos.

1MONUMENTI proprietatem a monendo M. Tullius exprimendam putavit Ad C<a>esarem epistula II sed ego, quae monumenti ratio sit, nomine ipso admoneor ad memoriam magis spectare debet posteritatis quam ad praesentis temporis gratiam. 2Vergilius lib. Vquem candida Didoesse sui dederat monumentum et pignus amoris.

1RIVALES dicti sunt quasi in unum amorem derivantes. 2Terentius in Eunuchomiles Thraso,Phaedriae rivalis.

1GESTIRE significat laetum esse, dictum a gesticulis facilioribus. 2Terentius in EunuchoCh<a>erea, quid est quod sic gestis? Aut quid hicsibi vestitus quaerit?3Vergilius Georgicorum lib. Iet studio incassum videas gestire lavandi.

1INVOLARE est inruere, insilire, aut a VOLATU aut a VOLA, id est media manu, dictum. 2Terentius Eunuchout ego unguibus facile illi in oculos involem 3Lucilius lib. XXXinde canino ricto oculisqueinvolem.

1PROPINARE a Graeco tractum est, post potum tradere. 2Terentius Eunuchohunc vobis comedendum [et bibendum] et deridendum propino. 3Ennius Satyrarum lib. IIIEnni poeta, salve, qui mortalibusversus propinas flammeos medullitus.

1PEDETEMTIM dicitur caute. 2Cicero in Verrinis, actione I quae tamen a me pedetemtim cauteque dicentur.

1INSULSUM, proprie fatuum, quasi sine sale. 2M. Tullius Ad Caesarem iuniorem epistula secunda sed ita locutus insulse est, ut mirum senatus convicium exceperit. 3Et De oratore lib. II ut nihil aliud eorum quam ipsa insulsitas rideatur.

1IGNAVUM est segne, torpidum, feriatum et sine igni.2Vergilius Georgicorum lib. IIIIignavum fucos pecus a praesepibus arcent.3Et Georgicorum lib. IIIEn age, segnisrumpe moras.4M. Tullius Ad Caesarem iuniorem II lib. in quo tua me provocavit oratio, mea consecuta est segnis. 5Et De senectute quae vitia sunt non senectutis, sed incertae, ignavae, somniculosae senectutis.

1CALAMITOSUM dicitur malis et calamitatibus praegrava tum. 2M. Tullius in Verrinarum divinatione et honoris amplissimi puto esse et accusare inprobos et miseros calamitososque defendere.

1SERIUM, triste et quasi sine risu. [M.] Afranius Privignonon ego te novi tristem servum, serium?2Plautus AmphitryoneNunc quidem praeter nos nemo est. Dic mihiverum serio.

1INTERPOLARE est inmittere et interponere et novam formam e vetere fingere. 2M. Tullius in Verrem actione II aliquid demendo, mutando, interpolando. 3Et est tractum ab arte fullonia, qui poliendo diligenter vetera quaeque quasi in novam speciem mutant. 4Plautus AmphitryoneIllic homo me interpolabit meumque os fingetdenuo.

1EVERRICULUM genus est retis piscatorii, a verrendo dictum, vel quod trahatur vel quod, siquid fuerit piscium nactum, everrat. 2Ad hoc M. Tullius Verrinarum lib. V de signis quod umquam, iudex, huiuscemodi everriculum ulla in provincia fuit?

1DIVARICARI dictum est distendi, [dictum] ab his qui vitio naturae ita sunt pedibus discretis, ut eos in diversum habeant separatos. 2M. Tullius De signis Sopatrum, hominem summum, domi nobilem, summo magistratu praeditum, divaricari ac deligari iubet.

1VACCILLARE est trepidare vel cum lassitudine niti, a senibus, qui sint aevo defessi atque ad sustinendam lassitudinem baculo tarditatem levent. 2M. Tullius Philippicarum lib. III in Galliam mutilatum ducit exercitum, cum una legione et ea vaccillante.

1PRAESTRINGERE dictum est non valde stringere et claudere. 2Plautus in Milite gloriosopraestringat oculorum aciem in acie hostibus.3Lucilius lib. XXXpraestringat oculorum aciem splendore micanti.4M. Tullius De senectute voluptas rationi inimica est, mentis, ut ita dicam, praestringit oculos nec habet ullum cum virtute conmercium. 5Varro Andabatis non mirum si caecutis; aurum enim non minus praestringit oculos quam ὁ πολὺς ἄκρατος. 6Cicero De fato *** et De finibus bonorum et malorum lib. II<II> aciem animorum nostrorum virtutis splendore praestringitis.

1ANGINA, genus morbi, eo quod angat et Graece συνάγχη appellatur. 2Lucilius lib. XXXinsperato abiit quem una angina sustulit hora.

1ARQUATUS morbus dictus, qui regius dicitur, quod arcus sit concolor, de virore vel quod ita stringat corpora ut in arcum ducat, quod <nos *** Lucilius lib. XXX>nos esse arquatos; surgamus, eamus, agamus!2Varro Eumenidibus nam ut arquatis et lutea quae non sunt et quae sunt lutea videntur, sic insanis sani et furiosi videntur esse insani.

1PRIVUM est proprium uniuscuiusque, unde et res PRIVATA. 2Lucilius lib. XXXculcitulae accedunt privae centonibus binis.3Idemabdomina tunnipriva dabo.

NUGATOR, nugis turbator. Lucilius lib. XXXquam me hoc tempore, nugator, cognoscere non vis.

FORAMINA quasi dimminutive a foribus dicta. Cicero Tusculanarum lib. I nam nunc quidem, quamquam foramina illa, quae patent ad animos a corpore, callidissimo artificio natura fabricatur.

1DISCERNICULUM, acus quae capillos mulierum ante frontem dividit, dicta a discernendo. 2Lucilius lib. XXXeuplocamo digitis discerniculumque capillo.

FRATRUM proprietatem Nigidius acutissime dixit «frater est», inquit, «dictus quasi fere alter».

1SUBPLANTARE dictum est pedem subponere. 2Lucilius lib. XXVIIIIsubplantare aiunt Graeci.3M. Tullius De officiis lib. III contendere debet, quam maxume possit, ut vincat; subplantare eum quicum certet aut manu pellere nullo modo debet.

1CONIUGARE, copulare, dictum est a iugo. 2Lucilius lib. XXVIIIIquam mihi quantum est inter humanum genusrerumque inter se coniugat, communicat.

1FENESTRAE a Graeco vocabulo conversum est in Latinum, ἀπὸ τοῦ φαίνειν. 2Cicero Tusculanarum lib. I non eas partis, quae quasi fenestrae sunt animi.

1EMUNGI ex manifesta significatione manat. 2Lucilius lib. XXVIIIIin me illis spem esse omnem, quovis posse meemungi bolo.3Terentiusemunxi argento senem

1ADGLOMERARE, inplicare, coniungere, dictum a glomere. 2Vergilius Aeneidos lib. IIet lateri adglomerant nostro.

1COLLARE est vinculi genus, quo collum adstringitur. 2Lucilius lib. XXVIIIIcum manicis catulo collarique ut fugitivumdeportem.

DEPILATI dictum rarefacti. Lucilius lib. XXVIIIIGnatho, quid actum est? Depilati omnes sumus.

EXCVRIARI, curia excludi. Varro Hippocyne Apollonium ideo excuriant, quia nihil habebat.

1PENSUM significat exaequatum, quod sine inclinatione sunt quae penduntur. 2Lucilius lib. XXVIIInihil parvi ac pensi, uti littera<s> doceas lutum.

1AQUA INTERCUS, hydropum morbus, quasi aqua inter cutem. 2Lucilius lib. XXVIIIaquam te in animo habere intercutem.3M. Tullius De officiis lib. III si quis medicamentum cuipiam dederit ad aquam intercutem.

1MALTAS veteres molles appellari voluerunt, a Gr<a>eco, quasi μαλακός. 2Lucilius lib. XXVIIinsanum vocant quem maltam ac feminam dici videt.

1MONOGRAMMI dicti sunt homines macie pertenues ac decolores: tractum a pictura, quae priusquam coloribus corporatur, umbra fingitur. 2Lucilius lib. IIvix vivo homini ac monogrammo.3Et XXVIIQuae pietas? Monogrammi quinque adducti; pietatem vocant!

1PORTORIUM dicitur merces quae portitoribus datur. 2Lucilius lib. XXVIIfacit idem quod illi qui inscriptum e portu exportantclanculum,ne portorium dent.

1INPERTIRE est participare et partem dare. 2Lucilius lib. XXVIIquibus potest, inpertit.3Novius Decumasi ignotis inpertibis, fient facilius.4M. Tullius De republica lib. V quod molestiis senectutis suae vestras familias inpertire posset. 5Et Ad Hirtium lib. V et quoniam, ut hoc tempus est, nihil habeo, patriae quod inpertiam.

1SEDULUM significat sine dolo. 2Lucilius lib. XXVIIsalutem fictis versibus Lucilius,quibus potest, inpertit, totumque hoc studiose etsedulo.3M. Tullius De finibus bonorum et malorum sedulo, inquam, faciam; sed «fortuna fortis»: quare conare, quaeso.

1SCRIPTURARIOS veteres, quos nunc tabularios dicimus, dici volunt, quod scripturis et commentariis omnia vel urbium vel provinciarum conplecterentur. 2Lucilius lib. XXVIPublicanus vero ut Asiae fiam, ut scripturarius.

1VERSIPELLES dicti sunt quolibet genere se conmutantes. 2Lucilius lib. XXVIAt libertinus, tricorius, Syrus ipse ac mastigias,quicum versipellis fio et quicum conmuto omnia.3Plautus Amphitryoneversipellem se facit, quando lubet.

1CONBIBONES, conpotores, a bibendo dicti.2Lucilius lib. XXVIquandoquidem repperi magnis conbibonum ex copiis.

1CAPITAL dictum est capitis periculum. 2Plautus Men<a>echmisnumquam hercle effugiet, tametsi capital fecerit.3Lucilius lib. XXVIfacile deridemur; scimus capital esse irascier.

1CLANDESTINO est abscondite. 2Lucilius lib. XXVIAt enim dicis: clandestino tibi quod conmissumforet,neu mutires quidquam, neu mysteria ecferres foras.

1IDIOTAS a Graeco tractum, inutiles, quasi sibi tantum, non plurimis utiles. 2Lucilius lib. XXVIQuidni et tu idem inlitteratum me atque idiotamdiceres?

1EXPIRARE dictum est vel ab spiritu effuso vel ab spiraminibus. 2Lucilius lib. IIIexspirans animam pulmonibus aeger agebat. 3Idem XXVIut, si eluviem facere per ventrem velis,cura ne omnibus distento corpore expiret viis.

1ELIMINARE extra limen eicere. 2Pacuvius DuloresteUbi illic est? Me miseram! Quonam clanculum seeliminat?3Pomponius Conchavos istic manete: eliminabo extra aedis coniugem.4Ennius Medea Exuleantiqua erilis fida custos corporis,quid sic te extra aedis exanimata eliminas?5Accius Meleagrotimide eliminor,clamore simul ac nota vox ad aures accidit.

INCOXARE, in coxam sidere. Pomponius Pannuceatisneque interim cacandi causa umquam incoxavi nate.

1CONDEPSERE, conmiscere, a Gr<a>eco tractum. 2Homerus Odyssiaκερὸν δεψήσας μελιηδέα3Pomponius Nuptiispartem insipui, conclusi, condepsui.

1VITUPERARE dictum est vitio dare, tamquam culpae vel displicentiae. 2Terentius in Andrianunc quam rem vitio dent, quaeso, animo adtendite.3Et in sequentibusid isti vituperant factum.4Lectum est autem et VITIUM DARE, hoc est unicuique rei culpam adplicare; sed hoc in incertae auctoritatis scriptoribus invenitur.

1ORDIRE est ponere, incipere. 2Accius Amphitryonenon parvam rem ordibor. :: Ne retice, obsecro.3Afranius Suspectatamen animo ordire oportet me paula paululum.

1PILARE dictum est, ut PLUMARE, pilis vestiri. 2Afranius Conpitalibuspraeterea nunc corpus meum pilare primum coepit.3Novius Exodiopati dum poterunt, antequam pugae pilant.

1POPULARE significat populi amorem conciliare, unde POPULARES dicti de uno populo amici. 2Pacuvius Chryseatque, ut promeruit, pater mihi patriam populavitmeam.3Terentius Phormioneamicus summus meus et popularis Geta.

1RABERE dictum est a rabie. 2Varro, Idem Atti quod TettiQuid est? Quid latras? Quid rabis? Quid vis tibi?3Caecilius Hypobolimaeo Rastrariarabere se ait

1SUPERSEDERE, manere, perseverare, quasi in voluntate et consilio sedere. 2Turpilius Paediout ille hac sese abstineret, ego supersederem nuptiis.3Plautus EpidicoSupersede istis rebus iam. Tu ipse ubi lubet finemface.4Sisenna Hist. lib. IIII de virtute eorum ac cusanda proloqui supersederunt.

1TINTINNIRE dicitur sonare, unde et TINTINNACULA sunt appellata. 2Afranius Vopiscotintinnire ianitoris inpedimenta audio.3Nigidius lib. XVIIIitaque ex re in Saliaribus adtanus «tintinat», id est «sonat».

1VERMINARI positum torqueri, a vermibus, quod facile se torqueant. 2Pomponius Hirnea Pappidecimus mensis est, cum factum est. Ita fit, itasemper solet:decumo mense demum turgens verminatur, parturit.

1CANATIM, SUATIM, BOVATIM, canum et suum et boum genere. 2Nigidius Conmentariis grammaticis sunt etiam adsimulanter dicta haec: CANATIM, SUATIM, BOVATIM; quae ab animalibus sumuntur.

COSSIM dictum quasi coxim. Pomponius Porcariahoc sciunt omnes, quantum est qui cossim cacant.

1INFABRE, foede, ut est ADFABRE, pulchre. 2Pacuvius Niptrabarbaricam pestem subinis nostris optulit,nova figura factam, conmissam infabre.

1SAEPIUNT significat tenent, inpediunt, dictum a saepibus, quae obiectae iter cludunt; unde et CIRCUMS<A>EPTUM dicitur. 2Afranius Materterisperii! Lacrimae linguam saepiunt.

1STIGMATIAS veteres punctos in notis dici voluerunt. 2M.Tullius De officiis lib. II o miserum, qui fideliorem et barbarum et stigmatiam putare.

1RESERARE, aperire, a sera dictum, qua remota valvae patefiunt. 2M. Tullius De officiis lib. II nec ita claudenda est res familiaris ut eam benignitas aperire non possit, nec ita reseranda ut pateat omnibus. 3Vergilius lib. VIIInon secus ac siqua penitus vi terra dehiscensinfernas reserat sedes.

1ABUNDARE, supra modum aliquid esse. Vergilius Georgicorum lib. IIII Ergo apibus fetis idem atque examine multoprimus abundare.2Tractum ex amnibus qui, quotiens augentur imbribus maioribus, et crebris undis eriguntur. Vergilius primo libro Georgicorumpraesertim incertis si mensibus amnis abundansexit.

1TERGIVERSARI, fallere et dicta mutare et est quasi tergum vertere, ut ait Plautus Amphitryoneversipellem se facit, quando lubet.2M. Tullius De officiis lib. III tribus generibus, quo modo possunt, non incallide tergiversantur. 3<Idem Tusculanarum lib.> V itaque illam tergiversari non sinent secumque rapient.

1PRUDENTIAM a providendo dictam dilucide ostendit M. Tullius in Hortensio id enim est sapientis providere; ex quo sapientia est appellata prudentia. 2Et De senectute Quid multa? Sic mihi persuasi, sic sentio, cum tanta celeritas animorum sit, tanta memoria praeteritorum futurorumque prudentia. 3Et De republica lib. VI Totam, igitur, expectas prudentiam huius rectoris, quae ipsum nomen hoc nacta est ex providendo.

1ADPENDIX dicitur quod alii est adiunctum, quasi ex alio pendeat. 2M. Tullius in Hortensio vidit enim quod videndum fuit, adpendicem animi esse corpus nihilque esse in eo magnum.

CONVIVII proprietatem M. Tullius De senectute demonstrat bene enim maiores accubitionem epularem amicorum, quia vitae coniunctionem haberet, convivium nominaverunt.

OCCATIONEM ab obcaecatis seminibus, qua id efficitur, dici M. Tullius voluit De senectute sparsum semen excepit, primum id obc<a>ecatum cohibet: ex quo occatio, quae hoc efficit, nominata est.

1COAGMENTA dicta sunt coniunctiones artae et conpares: a coagendo, id est stringendo, unde et COAGULUM dicitur. 2M. Tullius De senectute vivendi est finis optimus, cum, integra mente certisque sensibus, opus ipsa suum eadem, quae coagmentavit, natura dissolvit.

VERNILITER pro adulatorie, a vernis, quibus haec vi vendi ars est. Caecilius Venatorecredo. Nimis tandem hoc fit verniliter.

PECUNIOSORVM et LOCUPLETIUM proprietatem aperuit M. Tullius De republica lib. II, a pecore PECUNIOSOS et a possessionibus locorum LOCUPLETES appellatos adserens multaeque dictione ovium et boum, quod tunc erat res in pecore et locorum possessionibus; ex quo pecuniosi et locupletes vocabantur.

1VIRITIM dictum est separatim et per singulos viros. 2M. Tullius De republica lib. II ac primus agros, quos bello Romulus ceperat, divisit viritim civibus. 3Plautus in Aulularia aliter sub hac tamen significantiadividere argenti dixit nummos in viros. 4Varro De vita populi Romani lib. I et extra urbem in regiones xxvi agros viritim liberis adtribuit.

1VERNAS veteres appellabant qui vere sacro fuerant nati, et habebatur nomen hoc pro vitabili maledicto. 2Plautus Amphitryonehic, qui verna natus est, quaeritur.3Luciliusvernam ac cercupithecon.4Plautus, qui supracum cruciatu tuo istaec hodie, verna, verba funditas.

1CONCINNARE est facere, ut Plautus Amphitryonelacrimantem ex abitu concinnas tu tuam uxorem.2Sed proprietas verbi haec est, quod apud veteres CINNUS potionis genus ex multis liquoribus confectum dici solet. 3Recte autem CONCINNARE et consentire intel legi potest, quasi concinere, ut multis diverse canentibus unus efficitur modus. 4Plautus Asinariaauceps quando concinnavit aream, obfundit cibum.5M. Tullius De finibus bonorum et malorum lib. IIII cum iis, cum quibus re concinebat, verbis discrepare. 6Idem in Academicis, lib. I quae, cum similitudine verbi concinere maxime sibi videretur.

1PAUPERTAS dicta est a pecunia parva. 2Varro De vita populi Romani lib. I pecunia quae erat parva: ab eo paupertas dicta. Cuius paupertatis magnum testimonium est.

1PANDERE Varro existimat ea causa dici, quod qui ope indigerent et ad asylum Cereris confugissent panis daretur: pandere ergo quasi panem dare, et quod num quam fanum talibus clauderetur. 2De vita populi Romani lib. I hanc deam Aelius putat esse Cererem; sed quod in asylum qui confugisset panis daretur, esse nomen fictum a pane dando, pandere, quod est aperire.

1BLATIS et BLATERAS, confingis aut incondite et inaniter loqueris, aut a balatu. 2Plautus in AmphitryoneQui, malum, intellegere quisquam potis est? Itanugas blatis.3Idem in AululariaUbi tu es, quae deblaterasti iam vicinis omnibus?

1PERCONTARI, diligenter inquirere. 2Plautus AmphitryoneQui istuc in mente est tibi ex me, mi vir, percontarier?3Et est proprietas verbi ab eo tracta, quod vada in fluminibus contis exquirunt.

1PRODIGIA dicta sunt porro adigenda. 2Plautus Amphitryonesed, mulier, postquam experrecta es, te prodigiali Ioviaut mola salsa hodie aut ture conprecatam oportuit.

1CERRITI et LARVATI, male sani et aut Cereris ira aut larvarum incursatione animo vexati. 2Plautus Amphitryone«larvatu’s». «Edepol hominem miserum! Medicumquaeritat».3Idem qui supra in Amphitryonequaeso advenienti morbo medicari iube:tu certe aut larvatus es aut cerritus.

1CALCITRONES, qui infestent calcibus. 2Plautus in Asinariaclamat, procul siquem videt ire ad se calcitronem.3Varro Sesqueulixe itaque tum ecum mordacem, calcitronem, horridum miles ac vir non vitabat.

1VOTITUM veteres religione aliqua prohibitum vel inter dictum dici voluerunt. 2Plautus in AsinariaNolo illam habere causam et votitam dicere.

1VERBERARE non solum a verberibus dictum est, sed et a verbis. 2Plautus in AululariaNam cur me miseram verberas?

1CASSUM veteres inane posuerunt et arbitrandum est eius verbi proprietatem magis ab aranearum cassibus dictam, quod sint leves ac nullius ponderis, non, ut quibus dam videtur, quasi quassum. 2Plautus in AululariaVirginem habeo grandem, dote cassam atque inlocabilem.

1Propriam corvorum vocem GROCCHITUM veteres esse voluerunt. 2Plautus in Aululariasimul radebat pedibus terram et voce groccibat sua.

1SUBLEVIT significat inlusit et pro ridiculo habuit, tractum a genere ludi, quo dormientibus ora pinguntur. 2Plautus in AululariaFidei censebam maximam multo fidemesse, ea sublevit os mihi penissume.

1INVESTES dicuntur inpuberes, quibus propter teneram aetatem nulla pars corporis pilat. 2Hoc et Aeneidos VIII videtur sensisse Vergiliusaurea caesaries ollis atque aurea vestis.3Sed melius intellegi potest INVESTES appellatos quasi in Vesta, id est in pudicitia et in castitate.

1INFERUM ab imo dictum, unde INFERI quibus inferius nihil, unde quod infertur recte potest dici quicquid desuper mittitur. 2Varro Marciporenubes aquali frigido velo levescaeli cavernas aureas obduxerant,aquam vomentes inferam mortalibus.

1SYRVS a Gr<a>eco magis tractum est, ἀπὸ τοῦ σύρειν. Has nos SCOPAS, rustici eo nomine SYRUS vocant. 2Varro Marciporeventique frigido se ab axe erumpebant,phrenetici septentrionum filii,secum ferentes tegulas, ramos, syrus.

1EVIRARE dicitur virilitatem amittere et effeminare. 2Varro Marciporespatale eviravit omnes Venerivaga pueros.

1LUDIBRIA proprietatem trahunt a levi ac sine pondere et contemnendo aut, quod magis verum est, ludicro. 2Vergilius lib. VIfoliis tantum ne carmina manda,ne turbata volent rapidis ludibria ventis.

FEBRIS proprietatem a fervitate morbi vel mali, ut a calendo CALOREM vel CALDOREM Varro Andabatis aperiendam putat idque alterum appellamus a calendo calorem, alterum a fervore febrim.

1VULPINARI dictum est fraudibus et mendaciis vera pervertere vel effugere, dictum ab non recto sed intorto vulpium cursu. 2Varro Mysteriisvulpinare modo et concursa qualubet; erras.

1SUFFLATUM dicitur proprie tumidum, erectum et quasi vento quodam elatius factum. 2Varro Agathoneneque auro aut genere aut multiplici scientiasufflatus quaerit Socratis vestigia.

1VESPERTILIO, animal volucre, biforme, dictum quod vespero se ad volatum proferat noctis. 2Varro Agathone Quid multa? Factus sum vespertilio; neque in muribus plane neque in volucribus sum.

1EXPORRECTUM, extentum: PORRECTUM est enim tentum, id est, porro iactum. 2Varro Endymionibus quare si in somnium reccideris et οὐδέποτε eris iterum exporrectus.

IUGATUM, coniunctum, a iugo dictum. Cicero Tusculanarum lib. III hoc quidem est commune virtutum; omnes enim inter se iugatae sunt.

1PRODIUS dictum interius, longius: a prodeundo, quasi porro eundo. 2Varro Virgula divina primum venit in urbem atque intra muros; deinde accedit prodius atque introit domum, [id est intra privatos muros].

1GRANARIA, loca in horreis, servandis seminum granis. 2Varro Gerontodidascalovel decem messis ubi una saepiant granaria.

1TORCULUM, quod usu TORCULAR dico, quod intortum laticem vitis vel oleae exprimant. 2Varro Gerontodidascalovineis ubi ampla cella torculum respondeat.

1CINGILLUM, a cingendo, quod INCINGULUM plerumque dicitur. 2Varro Gerontodidascalo novos maritus tacitulus taxim uxoris solvebat cingillum.

1TUTILINA dea est, a tuendo dicta. 2Varro Hercules tuam fidem non Tutilinam, quam ego ipse invoco, quod meae aures abs te obsidentur.

1TUTANUS deus, a tutando. 2Varro Hercules tuam fidemnoctu Hannibalis cum fugavi<t> exercitum Tutanus, hoc Tutanum Romae nuncupor;hacpropter omnes, qui laborant, invocant.

1SILICERNIUM pessime intellegentes ita posuisse Terentium putant, quod incurvitate silices cernat senex. 2SILICERNIUM est proprie convivium funebre, quod senibus exhibetur. 3Varro Meleagris funus exequiatis laute ad sepulchrum antiquo more silicernium confecimus, id est περίδειπνον. Quo pransi discedentes dicimus alius alii «vale».

1SUFFUNDATUM dictum est subiectum, dictum a fundamentis. 2Varro Ταφῇ Μενίππου antiqui nostri in domibus latericiis, paululum modo lapidibus suffundatis, ut umorem ecfugerent, habitabant.

1EDONES et PHAGONES ab edacitate: unum Latinum, aliud Graecum. 2Varro Ταφῇ Μενίππου εἰ ἀπάγοιντο ἴσως edones Romam, ut turba intendant annona<m>; sed propter phagones ficetulam pinguem aut turdum nisi volantem non video.

1ELIXUM, quidquid ex aqua mollitur vel decoquitur; nam LIXAM aquam veteres esse dixerunt, unde et LIXAE dicti qui militibus aquam ad castra vel ad tentoria solent ferre. 2Varro Ταφῇ Μενίππου «in pavimento non audes facere lacunam»; «at in humu calceos facis elixos».

1PAROC<H>OS a Graeco tractum est nomen, quod vehicula praeeat: ojchvmata enim Graece, Latine vehicula appellantur. 2Et est officii genus quod administrantibus paret. 3Varro Sesqueulixe hic enim omnia erat: idem sacerdos, praetor, paroc<h>os, denique idem senatus, idem populus, caput.

1TROSSULI dicti sunt torosuli. 2Varro Sesqueulixe nunc emunt trossuli nardo nitidi vulgo Attico talento ecum.

1PROBOSCIS Gr<a>ecum nomen est, dictum quod ante de pascat. Et est porrecta corporis pars inhaerens naribus, quae, excepto homine, in aliis animalibus invenitur. 2Varro Sexagesi invenisse se, cum dormire coepisset tam glaber quam Socratis calva, esse factum ericium e pilis albis cum proboscide.

1CETARI genus est piscatorum quod maiores pisces capit, dictum ab eo quod CETE in mari maiora sunt piscium genera. 2Quod Vergiliusinmania cete.3Varro Γνῶθι σεαυτόν non animadvertis cetarios, cum videre volunt in mari thunnos, escendere in malum alte, ut penitus per aquam perspiciant pisces?

1TONIMUS positum sonamus cum modo, a tono.2Varro Eumenidibustibi tympanon inanis sonitus matris deumtonimus, tibi nos, [a tibiis modos.Varro Eumenidibussonitus Matris deûmtonimus tibi nos] tibi nunc semiviri.

1DIERECTI dicti crucifixi, quasi ad diem erecti. 2Varro Eumenidibusapage in dierectum a domo nostra istam insanitatem!

1PRAESEPIA non tantum quibus aut cantheri aut iumenta cetera aut veterina animalia pabulantur; sed et omnia loca clausa et tuta dicta praesepia. 2Vergilius Aeneidos lib. Iaut agmine factoignavum fucos pecus a praesepibus arcent.3Varro Ὄνος λύραςsi quis †melodinist† Ὄνος λύραςpraesepibus se retineat forensibus.

1SUBRIGERE significat susum erigere; quo verbo rustici utuntur, cum tritae fruges ad ventilandum in areis eriguntur. 2Vergilius Aeneidos lib. IIIItot linguae, totidem ora sonant, tot subrigit auris.

1LINGULACAE, locutuleiae, a procacitate linguae et lo quendi proprietatem trahunt. 2Plautus in Casinalingulaca est, nam numquam tacet.

1FURES significantiam habere a furvo, quod Romani veteres atrum appellaverint et quod per obscuras atque atras noctes oportuna sit eius mali effectio, eo dictos fures. 2Varro Rerum divinarum lib. XIIII furem ex eo dictum quod fur<v>um atrum appellaverint et fures per obscuras noctes atque atras facilius furentur. 3Homerusκλέπτῃ δέ τε νυκτὸς ἄμείνον

1VENTORUM proprietates et vocabulorum signficationes, in tractatibus nobilium philosophorum quaesitas, has apertissimas potuimus invenire. 2EURUM dictum, ἀπὸ τῆς ἠοῦς ῥέοντα quod flatus eius ab oriente sit hiemali. 3AUSTRUM, qui Graece νότος dicitur, ab umore et nebula, quod Νότος Graece, umor Latina interpretatione dicatur ac sit is ventus sudoris effector, ut est Homeriκατὰ δὲ νότιος ῥέεν ἱδρώς4CIRCIUM, a turbine ac vertigine. BOREAM, hoc est Aquilonem, ἀπὸ τῆς βοῆς, quod sonorus sit et procellosus. 5Homerusκαὶ βορέης αἰθρηγενέτης, μέγα κῦμα κυλίνδων6In alio loco οὔτε θαλάσσης κῦμα τόσον βοάᾳ ποτὶ χερσὸν,ποντόθεν ὀρνύμενον πνοιῇ Βορέω ἀλεγεινῇ

1PENI vel PENORIS (sic enim a plurimis declinatum est) proprietatem docti veteres hanc esse voluerunt, quod, quae in ea sunt, quasi penitus et in penetralibus recondantur. 2Hoc et in antiquis libris et philosophorum tractatibus invenitur.

1LEVUM significari veteres putant quasi a levando. 2Vergilium quoque sub hac ostentatione posuisse voluerunt Georgicorum lib. IIIIsiquemnumina leva sinunt auditque vocatus Apollo.3Ennius Annalium lib. IIIolim de caelo levum dedit inclytus signum

RUDENTES ea causa sapientissimi dictos volunt, quod funes, cum vento verberentur, RUDERE existimentur, atque hunc sonum proprium funium, non asinorum putant.

INFESTI proprietatem hanc esse Nigidius voluit, quasi nimium festinantis ad scelus vel ad fraudem.

1MATURARE non, uti consuetudo est, properare dicen dum est, sed cum modo studium adhibere festinum; a maturitate dictum, quae ratione naturae modificatione quadam nec praecipitatur, ne praecox quid fiat, neque differtur, ne senio dissolvatur. 2Vergilius Georgicorum lib. Ifrigidus agricolam siquando continet imber,multa, forent quae mox caelo properanda sereno,maturare datur.

1LICTORIS proprietatem a ligando dictam vetustas putat; ita enim carnificis officium antiquitus fungebatur. 2M. Tullius pro Rabirio lictor, inquit, conliga manus.

1SORORIS appellationem veteres eliganti interpretatione posuerunt; itaque maxime iuris scriptores exprimendam putaverunt. 2Antistius Labeo soror, inquit, appellata est quod quasi seorsum nascitur separaturque ab ea domo in qua nata est.

LUES a rebus solvendis proposita. Licinius Macer Annalibus lib. II nequaquam sui lavandi reluant arma lue.

1HUMANITATEM non solum, uti nunc consuetudine persuasum est, de benivolentia, dexteritate quoque et comitate veteres dicendam putaverunt, quam Gr<a>eci φιλανθρωπίαν vocant, sed honestorum studiorum et artium adpetitum, quod nulli animantium generi absque hominibus concessa sit. 2Varro Rerum humanarum [lib.] I Praxiteles, qui propter artificium egregium nemini est paululum modo humanior<i>.

1ADOR, frumenti genus, quod epulis et inmolationibus sacris pium putatur, unde et ADORARE, propitiare reli giones potest dictum videri. 2Varro De re rustica lib. I in loco umidiore far adoreum potius serunt quam triticum. 3Vergilius lib. VIIet adorea liba per herbamsubiciunt epulis.

1FACIEM, totius corporis formam, πρόσωπον, id est os, posuit antiquitas prudens, ut ab aspectu species et a fingendo figura, ita a factura corporis facies. 2Plautus Poenulo«Sed earum nutrix qua sit facie mihi expedi».«Statura non magna, corpore aquilino». «Ipsa est».3Pacuvius Niptraaetate integra,feroci ingenio, facie procera 4Sallustius Historiarum lib. II Sardinia in Africo mari, facie vestigii humani, in occidentem quam in orientem latior.

1VESTIBULA quidam putant sub ea proprietate distincta, quod in primis ingressibus et in spatiis domorum Vestae, hoc est arae ac foci, soleant haberi. Sed sive sic intellegi debent <sive> non, abhorret a vocabuli proprio. 2Invenitur etiam aput veteres doctos VESTIBULA ob eam significantiam dicta, quod in his locis, ad salutandos dominos domorum quicumque venissent, stare solerent, dum introeundi daretur copia, atque ob hanc consistionem et quasi stabulationem primos ingressus domorum vesti bula nominatos. 3Cicero in Oratore vestibula nimirum honesta aditusque ad causam faciet.

1BIDENTES qui aestimant ob eam causam oves a Vergilio dictas, quod duos dentes habeant, pessime ac vitiose intellegunt. 2Nam nec duos dentes habent, et hoc quidem et genus monstri est. 3Et melius intellegi potest, si biennis dixerit auctoritate Pomponius in AtellanaMars, tibi voveo facturum, si umquam redierit,bidenti verre.4Laberius in Paupertatevisus hac nocte bidentis propter viamfacere. 5Et Nigidius Figulus dicit BIDENTAL vocari, quod bimae pecudes inmolentur.

IUGERI proprietatem Varro designat, De re rustica I in agro Romano ac Latino iugeris. IUGUM vocant quod iuncti boves uno die exarare possint.

1FAENUS ab eo dictum est, quod pecuniam pariat increscentem tempore, quasi FETUS aut FETURA, nam et Graece τόκος dicitur, ἀπὸ τοῦ τίκτειν, quod est parere. 2Varro lib. III De Latino sermone fenus autem dictum a fetu et quasi fetura quadam pecuniae. 3Nam et Catonem et ceteros antiquiores sine a littera faenus pronuntiasse contendit, ut FETUS et FECUNDITAS.

1RECEPTICIUM servum quidam ab ea proprietate dictum volunt, ut, si nequam et nihil<i> sit qui venundatus ob aliquod vitium aut malefactum a distractore recipiatur, sed vera haec est eius nominis interpretatio: quem in data dote aut donatione quis exceperit, quod est proprie RECEPERIT. 2Plautus Trinummoposticulum hoc recepit, cum <a>edis vendidit.3Cato mulier et magnam dotem et magnam pecuniam retinet. Ex ea igitur re familiari, ex qua sibi dote data retinuit, pecuniam a viro forte irata repetere instituit. Adponit ei flagitatorem RECEPTICIUM. Hoc est proprium, suum, quem cum reliqua pecunia receperat nec dederat doti, set exceperat. 4Cicero De oratore in lib. II sed dicis te cum aedis venderes ne in rutis quidem et caesis sol<i>um tibi paternum recepisse.

1SITICINES ut LITICINES a lituo, ut TUBICINES a tuba, ita SITICINES, qui aput funeratos vel vita functos et sepultos, hoc est iam sitos, canere soliti erant honoris causa cantus lamentabilis. 2Hoc in libris Coniectaneis Atei Capitonis invenitur et Cato id vocabulum indubitanter adposuit.

1IUMENTUM a iungendo veteres dictum putant, g littera in eo nomine adtrita. 2Nam et VECTABULUM dicunt, quod nunc vehiculum dicitur.

1ARCERA plaustrum est rusticum tectum undique quasi arca. 2Hoc vocabulum et aput Varronem et aput M. Tullium invenitur. 3Hoc autem vehiculi genere senes et aegroti vectari solent. 4Varro Gerontodidascalo vehebatur cum uxore vehiculo semel aut bis anno, cum arcera<m>, si non vellet, non sterneret.

TROPEI significantiam propriam Varro Bimarco ostendit ideo fuga hostium Graece vocatur τροπή, hinc spolia capta, fixa in stipitibus, appellantur TROPEA.

1LUXUM id est evulsum et loco motum, quod nunc LUXARI ignari Latine dicimus. 2Inde LUXURIA, quia a recta vivendi via sit exclusa et eiecta.

1COLINAM veteres coquinam dixerunt, non ut nunc vulgus putat. 2Varro Modio et hoc interest inter Epicurum et ganeones nostros, quibus modulus est vitae culina. 3Plautus MostellariaExi e culina, sis, foras, mastigia,qui mihi inter patinas exhibes argutias.4Varro De vita populi Romani lib. I qua fini sit antica et postica. In postica parte erat culina, dicta ab eo quod ibi colebant ignem. Locupletiorum domus quam fuerint angustiis paupertinis coactae, ipsa nomina, declarant.

1MODESTUM, a modico, hoc est a moderato, positum. 2Varro Modio non eos optume vixisse qui diutissime vixent, sed qui modestissime. [Id est modice].

1INFANS a non fando dictus est. 2Cicero in Oratore nam et infantes actionis saepe fructum tulerunt. 3Et est quod aut dici non debeat aut fari non possit; nam et INFANTES usque eo appellandi sunt, donec coe perint fari. 4Lucilius lib. XVIIIIut pueri infantes faciunt, mulierculam honestam.5Et XVut pueri infantes credunt signa omnia aenavivere et esse homines.6Vergilius Aeneidos lib. IIinfandum, regina, iubes renovare dolorem.7Varro Ὄνος λύρας voces Amphionem; tragoedum iubeas Amphionis agere partis; infantior est quam meus est mulio. 8Accius Athamanteprius quam infans facinus oculi vescuntur tui.9Varro Eumenidibuspostremo nemo aegrotus quicquam somniattam infandum, quod non aliquis dicat philosophus.10Cicero De oratore lib. III modo hoc constet, neque infantiam eius qui rem noverit, sed eam explicare dicendo non queat, neque inscitiam illius cui res non subpetat, verba non desint, esse laudandam.

1SARCINATRICIS non, ut quidam volunt, sarcitricis, quasi a sarciendo, sed magis a sarcinis, quod plurimum vestium sumant. 2Varro Ὄνος λύρας homines rusticos in vindemia incondita cantare, sarcinatricis in machinis.

1PETAURISTAE a veteribus dicebantur qui saltibus vel schemis levioribus moverentur et haec proprietas a Graeca nominatione descendit, ἀπὸ τοῦ πετᾶσθαι. 2Varro Epistula ad Caesarem convocat Ptolomaeum cinaedologon, Nicona petauristen, Diona aulopoion. 3Idem De vita populi Romani lib. II nec minus alio in genere sunt ludi vellites Galli, Germani petauristae.

CURIAM a cura dictam Varro designat De vita populi Romani lib. II itaque propter curam locus quoque, quo suam quisque domo senator confert, curia appellatur.

LEGIONUM proprietatem a dilectu militum Varro De vita populi Romani lib. III dictam interpretatur: tum appellatus est dilectus et ab electione legio. Ab hac supervacaneorum consuetudine adscribuntur.

ASSAS nutrices difficilis multi existimant intellectus, at vero acri intentione potuimus indagare ob eam pro prietatem officii eo nomine nuncupari, quod assint his quos nutriant nec vel exiguo divellantur, unde ASSECULAS, ab eo quod assint et omnibus iussis dominorum praesto sint, esse vocitatos.

1ENIXAE dicuntur feminae nitendi, hoc est conandi et dolendi, labore perfunctae, a Nixis, quae religionum genera parientibus praesunt. Sed elegantior intellectus, ut ex hoc dictae esse credantur, quod vinculis quibusdam periculi, quibus inplicarentur, fuerint exsolutae: NEXUM enim dicimus aptum et conligatum. 2Plautus in Amphitryone id probat dicensuno ut labore exsolveret <a>erumnas duas.

1REMULCARE dictum quasi molli et leni tractu ad progressum mulcere. 2Sisenna Histor. lib. I si quae celeriter solvi poterat, in altum remulco retrahit.

1CONGENU<C>LARE est genu replicato cadere. 2Sisenna Historiarum lib. III multi, plagis adversis icti et congenu<c>lati, Romanis praecipitatis, ipsi supra voluti in caput.

1AGILEM, celerem, ab agendo. 2Sisenna Historiarum lib. III agilem dari facilemque victoriam neque fossas aut bellum remoratum.

1EXPEDITI et INPEDITI ex una proprietate habent vocabuli causam, aut exolutis pedibus aut inligatis. 2Sisenna Histor. lib. IIII inermos armat<i>, inpeditos expediti sine ullo suorum vulnere cunctos interficiunt.

1TESTUDINES sunt loca in aedificiis camerata, ad simi litudinem aquatilium testudinum, quae duris tergoribus sunt et incurvis. 2Vergilius Aeneidos lib. Iin foribus divae, media testudine templi.3Sisenna Historiarum lib. IIII Gaius Titinius quidam, cui minus proprietas mentis ab natura tradita videretur, primo ante testudinem constitit; deinde aput consulem causam atque excusationem praeferre coepit.

1INSINUARE est inmitti, quasi sinu accipi. 2Sisenna Historiarum lib. IIII agmen perturbatum pedites insinuant ac loco conmovent.

1ADOLERE verbum est proprie sacra reddentium, quod significat votis vel supplicationibus numen auctius facere; ut est in isdem: MACTE ESTO. Et intellegi debet ab eo quod est adolevit, id est crevit, et ADULTUM, quod est auctum et aucta aetate aut, aliqua causa maius solito fac tum, ducere proprietatem. 2Vergilius Aeneidos lib. Icura penum struere et flammis adolere penates.3Idem in septimoadolet cum altaria taedis.4Et in Bucolicisverbenasque adole pinguis et mascula tura;quod est, adde, cumula. 5Et Georgicorum lib. IIIIPanch<a>eis adolescunt ignibus arae.

1ACCENSI genus militiae est administrantibus proximum. 2Varro Rerum humanarum lib. XX ut consules ac praetores qui secuntur in castra ACCENSI dicti, quod ad necessarias res saepius acciantur, velut accensiti. Quos nunc dicimus, DEPUTATI.

1NEFARII proprietatem in lib. I De vita populi Romani Varro patefecit a farre quod adoreum est, id quo scelerati uti non debeant, non triticum sed far. 2Hoc quoque idem adsignificat, quod qui indigni sunt qui vivant NEFARII vocantur.

ADOREUM quoque ab eo dictum putat quod cibi ora, id est principium, sit far.

1PROPITIUM dicitur prorsus pium aut proprie pium, ut apud Terentium in Adelphisquam ea quae parentis propitii.2Aut certe porro pium, quod est vehementer et valde, ut aput eundem Terentium in prologo Andriaedehinc ut quiescant porro moneo et desinantmale dicere, malefacta ne noscant sua.

1INPANCRARE est invadere, verbum a Gr<a>eco tractum, quasi πᾶν κρέας consumere. 2Varro ecclesiam in regiam arcam inpancrarunt.

1MANSUETUM dictum est quasi manu adsuetum, quod omnia, quae sunt natura fera, manuum permulsione mitescant. 2Unde Vergilius Georgicorum lib. IIIet plausae sonitum cervicis amare.3Et Aen. lib. VIIille manu patiens;4quoniam supra dixeratpectebatque ferum puroque in fonte lavabat.

1CINNUS est conmixtio plurimorum, unde et CONCINNARE dicitur. 2Cicero in Oratore est autem quidam interiectus inter hos medius et quasi temperatus, nec acumine posteriorum nec flumine utens superiorum, ut cinnus amborum, neutro excellens, utriusque particeps vel utriusque, si verum quaerimus, potius expers.

1ENUCLEATE dicitur purgate, exquisite et sine asperitate aut duritia, ab eo quod nucibus separatis, id est testis, nuculeorum utilis usus habeatur. 2Cicero in Oratore modo id eleganter enucleateque faciat, eum solum Attice dicere. 3Idem Tusculanarum lib. IIII habes ea quae de perturbationibus enucleate disputant.

1RUTUNDUM a rota dictum est vel rota a rutundo. Et est RUTUNDUM collectum et per omnem circuitum sine offensione asperi aut anguli leve. 2Quam significantiam Cicero in Oratore etiam ad humani ingenii transtulit formam Theodectes autem praefractior nec satis, ut ita dicam, rutundus, primus instituit dilatare verbis.

1RABULA a rabie dictus est, quem nunc advocatum vel causarum patronum dicimus. 2Cicero in Oratore non enim declamatorem aliquem de ludo aut rabulam de foro, sed doctissimum et perfectissimum quaerimus. 3Inde et Sallustius canina, ut ait Appius, facundia exercebatur.

1MERIDIES manifeste medius dies. 2Cicero in Oratore iam videtur nescire dulcius. Ipsum meridiem cur non medidiem?

INEPTI proprietatem Cicero De oratore lib. II patefecit quem enim nos ineptum vocamus, is mihi videtur ab hoc nomen habere dictum quod non sit aptus.

1DEVORSORIA dicta sunt hospitia, a deversando. 2Cicero De oratore lib. II quiescam in Caesaris sermone quasi in aliquo opportuno devorsorio.

1SANNIONES dicuntur a SANNIS qui sunt in dictis fatui et in motibus et in schemis quos MOROS vocant Graeci. 2Terentius in Eunuchosolus Sannio servat domi.3Cicero De oratore lib. II quid enim potest tam ridiculum quam sannio est? Qui ore, vultu, imitandis moribus, voce, denique corpore ridetur ipso.

HEREDIOLI proprietatem indicat Varro De re rustica lib. I bina iugera, quod a Romulo primum divisa viritim, quae heredem seque<re>ntur.

LEGUMINA. Varro De re rustica lib. I dicta existimat quod non secentur, sed [quod] legantur cetera quae velluntur <e terra, non subsecantur; quae quod ita leguntur>, legumina dicta.

1PORCAE agri, quam dicimus, significantiam Varro de signat De re rustica lib. I qua aratrum vomere lacunam, striam facit, sulcus vocatur, quod est inter duos sulcos elata terra, dicitur PORCA, quod ea seges frumentum porricit. 2Accius Parergorum lib. Ibene proscissas cossigerare ordineporcas bidenti ferro rectas dereuere.3PORCAE sunt signa sulcorum, quae ultra se iaci semina prohibeant; PORCERE enim prohibere saepius legimus.

1OCCATIONIS proprietas his indiciis aperitur. 2Varro De re rustica lib. I et postea occare, id est conminuere, ne sit gleba: quod ita occidunt, occare dictum.3SerenusOccatio occ<a>ecatio est

POMORUM a Varrone proprietas explanata est De re rustica lib. I aquam addi cotidie vesperi; a quo, quod indigent potui, poma dicta esse possunt

1FRACCESCERE, tamquam friari et putrefieri vetustate. 2Varro De re rustica lib. I haec, de qua fit oleum, congeri solet acervatim dies singulos in tabulata ut ibi mediocriter fraccescat.

1LIXARUM proprietas haec est, quod officium sustineant militibus aquae vehendae, LIXAM namque aquam veteres vocaverunt, unde ELIXUM dicimus aqua coctum. 2LIXA etiam cinis dicitur vel umor cineri mixtus; nam etiamnunc id genus LEXIVUM vocatur. 3Varro De vita populi Romani lib. I proinde ut elixum panem ex farre et aqua frigida fingebant.

CALONUM quoque proprietas haec habetur, quod ligna militibus subministrent: κᾶλα enim Graeci ligna dicunt, ut Homerusἐπὶ δὲ ξύλα πολλ'ὑπέθεντο.

1CONFLUGES, loca in quae rivi diversi confluant. 2Livius Andromedaconfluges ubi conventu campum totum inumigant.

CONSEDO, a consedendo, ut ADSEDO vel ADSESSOR. Cassius Hemina Annalium lib. IIII nemo vicinus consedo.

CONTICINIUM noctis primum tempus, quo omnia quiescendi gratia conticescunt. Auctores multi sunt mihi, sed auctoritate deficiunt.

1DELIBRATUM, decorticatum; ut DEARTUATUM, per artus discissum. 2Vergilius Georgicorum lib. IIudoque docent inolescere libro.

1EXTEREBRARE est vi aliquid extorquere et scrutari aut curiosius quaerere. 2Plautus in Astraba, cum in curiosum iocareturterebratum quidem pertundis.

1GRUMAE sunt loca media, in quae directae quattuor congregantur et conveniunt viae. Est autem GRUMA men sura quaedam, qua fixa viae ad lineam deriguntur, ut est agrimensorum et talium. 2Ennius lib. XVIII <DE>GRUMA<RE> derigere dixitdegrumari ferro.3Lucilius lib. IIIviamquedegrumabis, ut castris mensor facit olim.

1LUCULENTUM, pulchrum et bonum et perspicuum, dic tum a luce. 2Licinius Macer Annali lib. I auspicia pulchra et luculenta conmemorat. 3Plautus Corniculapulchrum et luculentum hoc nobis hodie evenitproelium.

1LOGI a Graeco sermone, vel dicta ridicula et contemnenda. 2Cicero pro Gallio ego te certo scio omnes logos, qui ludis dicti sunt, animadvertisse. 3Turpilius Canephorotestamentum ergo celabis? Logi.

FULGORATORES ut EXTISPICES et ARUSPICES, ita hi fulgurum inspectores, Cato De moribus Claudi Neronis haruspicem, fulguratorem si quis adducat.

1MOLETRINA, a molendo, quod pistrinum dicimus, ut FURATRINA aut FETUTINA. 2Cato in Thermum nervo, carcere, moletrina.

1PANIS proprietatem a pascendo putant veteres aesti mandam. 2Varro De vita populi Romani lib. I pastillos et panes, haec vocabula pastus, quod esse pascere dicebant

1MUSTULENTUM, ut VINULENTUM et FAECULENTUM. 2Plautus Cistellarianam ita mustulentus aestus nares adtigit;ut sit odor musti aut musto oblitus ac madens.

CONVICIUM dictum est quasi e vitiis iocum, qui<a> secundum ignobilitatem loci maledictis et dictis turpibus cavilletur.

1<PROLUBIUM est ***>Prolubium est petere amicitiam et fidem.2Accius Andromedamuliebre ingenium, prolubium, occasio.3N<a>evius Colaceet voloet vereor et facere in prolubio est.4Laberius Conpitalibusquo quidemme a matronali pudore prolubium meretricisprogredi coegit.5Varro De lingua Latina lib. IIII prolubium et prolubidinem dici ab eo quod lubeat, unde etiam lucus Veneris Lubentina dicatur.

1PEDATO positum pro repetitu vel accessu, quasi per pedem, sicuti nunc vulgo dicitur, tertio pedato. 2Cato Originum lib. I igitur tertio pedato bellum nobis facere. 3Idem in Dissuasione de feneratione tertio autem pedato item ex fenore discordia excrescebat.

1PRAECLAVIUM pars vestis quae ante clavum texitur. 2Afranius Ominetertium diem praeclavium unum texere. 3Idem Fratriismea nutrix, surge, si vis; profer purpuram.praeclavium contextumst.

1PROPAGES est series et adfixio continua vel longe ducta. 2PAGES enim conpactio, unde CONPAGES et PROPAGARE genus, iuge, longe mittere. 3Pacuvius Antiopasalvete, gemini, mea propages sanguinis.4Enniusnobis unde forent fructus vitaeque propagmen.

PRAEGRADAT, antevenit, dictum a gradu. Pacuvius Atalantaextremum intra camterem ipsum praegradatParthenopaeum.

1PROMICARE, extendere et porro iacere; unde EMICARE. 2N<a>evius Agrypnuntibussi quidem loqui vis,non perdocere multa longe promicando, oratiost.

PRAEVIUS dictus est antecedens. Cicero Alcyonibus:hunc genuit claris delapsus ab astrispraevius Aurorae, solis noctisque satelles.

1DIGLADIARI dictum est dissentire et dissidere, dictum a gladiis. 2Cicero Academicorum lib. I Quid autem stomachatur Mnesarchus? Quid Antipater digladietur cum Carneade tot voluminibus? 3Idem tertio digladiari autem semper, depugnare in facinorosis et audacibus, quis non cum miserrimum, tum etiam stultissimum dixerit?

AEQUOR, ab aequo et plano Cicero Academicorum lib. II vocabulum accepisse confirmat quid tam planum videtur quam mare; e quo etiam aequor illud poetae vocant.

1M<A>ENIANA ab inventore eorum Maenio dicta sunt, unde et columna Maenia. 2Cicero Academicorum lib. IIII interim ille, cum aestuaret, veterum, ut Maenianorum, sic Academicorum viam secutus est.

1NATRICES dicuntur angues natantes. 2Cicero Academicorum lib. IIII (sic enim vultis) tantam vim natricum viperarumque fecerit? 3Lucilius Satyrarum lib. IIsi natibus natricem inpressit crassam et capitatam.

1EXULTARE dictum est exilire. Cicero Academicorum lib. III et ut nos nunc sedemus ad Lucrinum pisciculosque exultantes videmus. 2Vergilius Aeneidos lib. IIIexultantque vada atque aestu miscentur harenae.

1EXCORDES, CONCORDES, VE<CORDES> ex corde significantiam ducunt. 2Cicero Tusculanarum lib. I aut unde magna dissensio est. Aliis cor ipsum animus videtur: ex quo excordes, vecordes, concordes dicuntur.

1MANUM dicitur clarum, unde etiam mane post tene bras noctis diei pars prima; inde MATUTA, quae Graece Λευκοθέα. 2Nam inde volunt etiam deos MANES manes appellari, id est bonos ac prosperos, quod melior mors sapientioribus quam vita probetur. 3Cicero Tusculanarum lib. I Quid? Ino, Cadmi filia, nonne Λευκοθέα nominata a Graecis, Matuta habetur a nostris? 4Inde INMANES, non boni, ut saepe.

FODICARE est fodere, a fodiendo dictum. Cicero Tusculanarum lib. III non est enim in nostra potestate, fodican tibus eis rebus quas malas opinamur, dissimulatio vel oblivio.

1POLITIONES agrorum cultus diligentes; ut POLITA omnia dicimus exculta et ad nitorem deducta. 2Ennius Satyrarum lib. IIItestes suntlati campi, quos gerit Africa terra politos.3Idem Annali lib. VIIIIrastros dentefabres capsit causa poliendiagri.4Varro Quid mirum? Ex agri depoli tionibus eiciuntur, hic in cenaculo polito recipiuntur.

1PRAEFICAE dicebantur aput veteres quae adhiberi solent funeri, mercede conductae, ut et flerent et fortia facta laPlautus in Frivolaria udarent, superaboque omnis argutando praeficas. 2Idem Truculentopraefica,quae alios conlaudare, eapse sese vero non potest.3Lucilius lib. XXIImercede quae conductae flent alieno in funere,praeficae multo et capillos scindunt et clamantmagis.4Varro De vita populi Romani lib. IIII dein neniam cantari solitam ad tibias et fides eorumque ludistricas cursicassent haec mulier vocitata olim praefica usque ad Poenicum bellum.

1PAREUCTATOI qui de pueritia veniunt ad pubertatem, a Graeco vocabulum sumptum. 2Lucilius lib. VIIIIunde pareutactoe, clamides ac barbula prima.3Idem XXtuum ephebum quendam, quem vocant pareutacton.4Varro De compositione saturarumpareutactae adsunt, mulier quae mulier, Venus,caput

1PROLETARI dicti sunt plebei, qui nihil rei publicae exhibeant, sed tantum prolem sufficiant. 2Cato De tribunis militum expedito pauperem, plebeium atque proletarium. 3Cassius Hemina Annali lib. II tunc Marcius pro consule primum proletarios armavit. 4Varro De vita populi Romani lib. I quibus erant pecuniae satis, locupletis, adsiduos; contrarios PROLETARIOS adsiduo neminem vindicem voluerunt [locupleti].

1PROSAPIA est generis longitudo, dicta a prosupando aut proserendo. 2Cato Originum lib. I veteres prosapia. 3Et multa alia aput multos.

OPTIONES in cohortibus qui sint honesti gradus, ut OPTATOS, quod est electos, et ADOPTATOS, quod adscitos, Varro De vita populi Romani lib. III existimat appellatos referentibus centurionibus et decurionibus adoptati in cohortes subibant, ut semper plenae essent legiones, a quo optiones in turmis decurionum et in cohortibus centurionum appellati.